Archive for the 'نجوم' Category

“جواب و برنده مسابقه علمی-فرهنگی شماره 4 شیرین: “لحظه تحویل سال چیست؟

Sunday, March 14th, 2010

earthOrbitalMotion.gif

جواب و برنده مسابقه علمی-فرهنگی شماره 4 شیرین:

لحظه تحویل سال چیست؟

مجری: علی طالبی نژاد

برای تعطیلات عید نوروز  1387، موسسه علمی شیرین یک مسابقه علمی-فرهنگی را تحت عنوان:

لحظه تحویل سال چیست؟

بر گزار کرد و قرار شد که از بین کسانی که جواب درست را ارسال کنند یک نفر به قید قرعه انتخاب شده و

 جایزه آن:

kodakC530Camera.jpg

دوربین عکاسی دیجیتال جیبی کداک:  Kodak  مدل C530

را دریافت دارد. حدود 200 نفر با ارسال جوابهای اکثرأ مفصل خود، از داخل و خارج از ایران، در این مسابقه شرکت کردند. بررسی تمامی این پاسخها برای برگزیدن افرادی که  جواب صحیح داده بودند، بیش از آنچه انتظار داشتم طول کشید و باعث شد نتوانم بموقع به انتشار پاسخ و اعلام نام برنده مسابقه بپردازم که از این بابت از همه شرکت کنندگان در این مسابقه معذرت خواهی میکنم. ولی در نهایت تصمیم بر این شد که جواب مسابقه و همچنین برنده آنرا در  نوروز 1388 اعلام کنیم تا نکات آن بیشتر مورد توجه و استفاده قرار گیرد.

اما قبل از اینکه پاسخ را اعلام کنم، جا دارد مروری کنیم بر داستان مسابقه و سوال آن که از این قرار بود:

در یک گرد همایی دوستان ايراني براي نوروز 1386 در بستن، همه برای فرا رسیدن زمان دقيق تحويل سال كه روز سه شنبه 20 مارس سال 2007 ساعت 8:07:26 شب بوقت شرق آمریکا بود، لحظه شماری مي كردند. در آن میان، يك فرانسوي كنجكاو که در آن جشن شرکت کرده بود،  پرسید: “لحظه تحويل سال در ايران چه ساعتی است؟” که در جواب به او گفتند: “سال تحویل در تمام دنيا در یک لحظه مشترک اتفاق مي افتد كه امسال بوقت ایران ساعت 3:37:26  صبح چهارشنبه 1 فروردين سال 1386 میباشد.”

مهمان فرانسوي که بیش از پیش گیج شده بود پرسید: “چرا اين موقع عجيب از صبح؟ آیا هر سال در همین ساعت است؟” بعضی ها جواب دادند که  طول شب و روز در اول فروردین يكسان است که درست است اما جواب اين پرسش كه چرا زمان تحويل سال در ایران هر سال تغيير مي كند و ویژگی کلی لحظه سال تحویل چیست، نمیباشد! حدود 20 نفر ايراني بسیارتحصيل كرده در آن جمع حضور داشتند ولی متاسفانه هيچکس پاسخ درست را نمیدانست که بسیار تاسف آور است!؟ این مسابقه علمی-فرهنگی بر اساس آن تجربه و با انگیزه برداشت بهتر و روشنگری بیشتر در مورد  فرهنگ غنی نوروز در ایران  درچهارچوب سوال زیر مطرح شد:

سوال مسابقه:

لحظه دقيق تحويل سال چیست و چه ویژگی دارد و چرا در ایران در ساعت ثابتی از اول فروردین اتفاق نمی افتد و هر ساله تغيير مي كند؟”

 (توجه: بعضی سالها زمان تحویل در شب است و بعضی سالها در روز! مثلأ لحظه تحویل امسال بوقت ایران

ساعت  9:18:19 صبح اول فروردین 1387 میباشد ولی سال گذشته ساعت 3:37:26 صبح بود!)

توجه!

برای پاسخ دادن به این سوال، نه لازم است که منجم باشید نه فیزیکدان! تنها لازم است که علاقه مند باشید که دنبال جواب بگردید! حتی اگر در این مورد چیزی نمی دانید، میتوانید با استفاده از جستجوگرهای اینترنتی مانند گوگل ، علاوه بر فراگیری مطلبی جدید و مفید، شانش بردن یک جایزه خوب را نیز به خود بدهید.

لطفأ جواب خود را بصورت ساده و به زبان خودتان به گونه ای بنویسید که برای عامه قابل درک باشد!

کپی مستقیم  مطالب طولانی سایت های دیگر قابل قبول نخواهد بود! البته شما میتوانید پس از مطالعه و درک  هر منبعی، جواب خلاصه و ساده را به زبان خودتان نوشته و

به آدرس Shirin.Contest@gmail.com ارسال کنید.

جواب مسابقه:

همانگونه که در شکل اصلی (بالای صفحه) مشاهده میکنید، کره زمین در یک مدار بیضوی شکل به دور خورشید میگردد (حرکت انتقالی). در این گردش، مرکز زمین در صفحه ای حرکت میکند که بدان صفحه مداری (Orbital_Plane) میگویند و مدار زمین نیز روی آن قرار میگرد. بعلاوه کره زمین بدور محور خودش (محور چرخش، Rotational_Axis ) یعنی محوری که قطب شمال و جنوب را بهم وصل میکند،  نیز میچرخد (حرکت وضعی). اما همانگونه که در شکل های  زیر نشان داده شده، محور چرخش زمین بر صفحه مداری زمین عمود نیست بلکه زاویه ای حدور 23.5 درجه با آن دارد که بدان شیب محوری (Obliquity) میگویند.

AxialTiltObliquity.png  earthRotationAnimation.gif

شیب محور چرخش کره زمین همراه با حرکت آن به دور خورشید، علاوه بر ایجاد فصل های سال، سبب دو  پدیده مهم نجومی دیگر نیز میشود که یکی از آنها لحظه تحویل سال ایرانی است که در زبان انگلیسی به آن Vernal_Equinox و یا Spring_Equinox   (اعتدال بهاری) میگویند. در زبان لاتین equi به معنای “برابر” و nox به معنای “شب” است و همان مفهومی را می رساند که باید بدانیم. یعنی اینکه در نوروز طول شب و روز تقریبأ با هم برابر میشوند و با گذشت زمان، روزهای طولانی تر شده تا اینکه در اول تابستان به طولانی ترین روز در سال (Summer_Solstice) در نیم کره شمالی میرسیم! پدیده مشابه دوم لحظه اعتدال پاییزی (Autumnal_Equinox) است که با فاصله 6 ماه یعنی در اول پاییز اتفاق می افتد که در آن زمان نیز دوباره طول شب و روز برابر میشوند ولی با گذشت زمان، شب ها بلندتر شده تا اینکه در اول زمستان یعنی شب یلدا (Winter_Solstice) به طولانی ترین شب سال میرسیم. تمام مطالب فوق تنها مقدمه ای بودند برای رسیدن به جواب، نه خود جواب!

equinoxSolstice.jpg

و اما اصل جواب اینست که در لحظه تحویل سال یا اعتدال بهاری (Vernal/Spring_Equinox)، صفحه استوای کره زمین (Equator_Plane) از مرکز خورشید میگذرد و یا به عبارت دیگر محور چرخش کره زمین (Rotational_Axis)، به خطی که مرکز کره زمین را به مرکز خورشید وصل میکند عمود میشود. همانگونه که در شکل زیرمی بینید، با وجود شیب محور چرخش کره زمین (Axial_Tilt)، در چنین لحظه نجومی،  اشعه های خورشید به موازات صفحه استوای کره زمین (عمود بر محور چرخش آن) به کره زمین میتابند که ما نتیجه آنرا بصورت  برابری شب و روز مشاهده میکنیم! به بیانی ساده تر، در دو لحظه نجومی  در طول سال (که یکی از آنها “لحظه سال تحویل” ایرانی است) و شب و روز با هم برابر میشوند (equinoxes)، محور چرخش زمین نه بطرف خورشید کج شده و نه از آن دور است که در نتیجه در این دو لحظه اعتدال، خورشید درست در بالای خط استو قرار میگیرد! لحظه تحویل سال ایرانی را یک قرارداد اجتماعی ایجاد نکرده بلکه ناشی از یک پدیده مهم طبیعی و کیهانی است و به همین دلیل در نقطه ثابتی از شب و یا روز در ایران اتفاق نمی افتد!

earthLightingEquinox.png

ایرانیان چند هزار سال که نوروز را جشن میگیرند. اما نکته قابل تقدیر در فرهنگ ایرانی، این واقعیت است که، حد اقل از زمانی که گاهشمار جلالی حدود 1000 سال پیش توسط عمر خیام (ریاضیدان، منجم، شاعرو فیلسوف نامدار ایرانی) ابداع شده، ایرانی ها مراسم  لحظه دقیق تحویل سال را به عنوان مهمترین بخش مراسم نوروز در نظر گرفته و آنرا برگزارمیکنند! لحظه تحویل سال علاوه بر اینکه شروع بهار و زنده شدن طببعت را نوید میدهد بلکه یک پدیده مهم نجومی (علمی) و کیهانی نیز هست که باید در حفظ آن کوشید زیرا در فرهنگ و تاریخ بشریت، انتخاب چنین لحظه معنی دار و مهم طبیعی، علمی و کیهانی برای شروع سال جدید، اگر بی نظیر نباشد، کم نظیر است! برای مثال در گاهشمار میلادی که امروزه اکثر کشورهای جهان از آن استفاده میکنند، نه تنها هیچگونه معادل معنا داری برای لحظه تحویل سال وجود ندارد بلکه شروع سال جدید یعنی اول ژانویه (در نیمه دیماه) نیز نه ربطی به حضرت مسیح دارد و نه به شروع فصلی طبیعی خاصی مربوط میشود بلکه به دستور جولیوس سزار فرمانروای یونانی انتخاب شده است!

در پایان جا دارد اشاره کنیم که مدت زمانی که طول میکشد تا کره زمین یک دور کامل بدور خورشید بگردد، تقریبأ 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه است. بنابراین لحظه سال تحویل، هر ساله حدود 6 ساعت به جلو میرود و باعث میشود که معمولأ هر 4 سال یکبار، سالی داشته باشیم که اسفند ماه آن 30 روزه است (سال کبیسه)!

برنده مسابقه:

حدود 200 نفر در این مسابقه شرکت کردند اما هیچ کسی جواب کامل را به زبان ساده مورد نظر(قابل درک برای عموم) بیان نکرده بود! با این وجود، ما تمام افرادی که پاسخ آنها به نوعی به جواب مورد نظر اشاره داشت را برای قرعه کشی در این مسابقه در نظر گرفتیم که اسامی آنها، بترتیب زمان دریافت جواب، در زیر فهرست شده اند. بنابر این به همه توصیه میشود تا با خواندن جواب ارائه شده در بالا، از نکات مهم مورد نظر در این مسابقه آگاه شوند.

محمد ذبیهین پور (جهرم)

عظیم رئیسی (فسا)

متین کمالی (بستن)

محمد اعتماد دار (فسا)

محمد حسین بازش

مریم تهماسبی (شیراز)

مینا جعفرپور (فسا)

بهنوش مشرف (بندر عباس)

لیلا هادیان (نهاوند)

زمان زنگیان (سمنان)

 کبری مرادی (ارومیه)

نیلوفر جعفرپور (تهران)

اشرف بانو معماریان (نهاوند)

علیرضا تقی پور (فسا)

سامک علیشاهی (ارومیه)

عاطفه علیزاده

روح اله هادیان (نهاوند)

حبیبه زراعتکار (فسا)

آناهیتا مقامی (کمبریج)

سعید زاهدی نژاد (شیراز)

ندا جعفرپور (تهران)

علی سمسامی

م. ر. دینیان

مینا شیری

علیرضا فیروزی (تهران)

محمد منشی زاده  (یزد)

حمیده بهرامی (تهران)

ز. مختاری

ف. ف.

فائزه دهقان (اصفهان)

مهدی سلیمانی

فاطمه کمالی

از میان این افراد، آقای محمد اعتماد دار به قید قرعه به عنوان برنده انتخاب شده اند. با تبریک به ایشان که جواب جالبی نیز قبل از گرفتن دیپلم دبیرستانشان به این مسابقه داده بودند، جایزه آن (دوربین دیجیتال کداک: Kodak  مدل C530 ) برایشان ارسال میشود.

اطلاعات بیشتر:

کره زمین (ویکی پدیا)

 ۸۴ سالگی گاهشماری نوین ایرانی (بی بی سی)

مبنای محاسبه نوروز (ویکی پدیا)

جواب و برنده مسابقه علمی 3 شیرین: “ساعت کبیسه” (جایزه: MP3  پلیر Sansa)

مسابقه فرهنگی-هنری 6 شیرین: “سفره نوروزی” (با 2 جایزه: مهلت 15 فروردین 1388)

برنده مسابقه فرهنگی-هنری 5 شیرین: “سبزه نوروزی” (جایزه: MP3  پلیر Raven)

نوروز (ویکی پدیا)

Equinox (Wikipedia)

Iranian Calendar (Wikipedia)

The March Equinox Explained (Time & Date)

On Spring Equinox, Day and Night Equal in Name Only (National Geographic)

Equinox & Egg Balancing! (Schnack’s Blog)

Carl Sagan: Pale blue dot (YouTube)

چرا تنها یک طرف کره ماه را می بینیم؟

Thursday, January 29th, 2009

moonRotateRevolve.jpg

چرا تنها یک طرف کره ماه را می بینیم؟

نوشته: مهرسا

10 بهمن 1387

ماه نزدیکترین همسایه کره زمین است که در فاصله متوسط تقریبأ 240 هزار مایلی(384 هزار کیلومتری) به دور زمین می گردد. ماه در هر 27.3 روز (تقریباً 655 ساعت)، یک گردش کامل به دور زمین انجام می دهد. بعلاوه ماه به دور محورخود نیز میچرخد ولی به خاطر نیروها ی کشانی Tidal_Force، دقیقأ همان 655 روز طول میکشد تا ماه یک بار هم به دور محور خود بچرخد. به بیانی ساده تر، در مدت زمانی که طول میکشد تا ماه یک بار به دور زمین بگردد (655 ساعت)، ماه دقیقأ یک بار هم به دور محور خود میچرخد. این حرکت هماهنگ(synchronized)  ماه به دور زمین که به دلیل قفل کشانی  Tidal_Locking ایجاد میگردد، سبب میشود که همواره فقط نیمه ثابتی از ماه بطرف کره زمین قرار گیرد (نیمه نزدیک ماه ).

moonNearSide.gif

 نیمه نزدیک ماه (نیمه ماه که از طرف ناظر زمینی قابل مشاهده است.)

در نتیجه این پدیده جالب، یک ناظر در روی سطح ماه، 327.5 ساعت روشنایی ممتد و 327.5 ساعت تاریکی ممتد را تجربه می کند. بعلاوه اگر شما بر روی  نیمه نزدیک ماه زندگی کنید، همیشه کره زمین را در موقعیت ثابتی در آسمان می بینید که هر 24 ساعت یک بار به دور محور خود میچرخد. انیمیشن قسمت “اطلاعات بیشتر”، تصویری از کره زمین را نشان میدهد که توسط ناظری در نیمه نزدیک ماه در طی 655 ساعت (یک ماه قمری) مشاهده خواهد کرد. اما در نظر داشته باشید که کره زمین از نیمه دور ماه هرگز دیده نمیشود! به همین دلیل است که فضاپیما هایی نظیر آپولو 11 وقتی روی نیمه دور ماه در حال پرواز بوده اند (پشت کره ماه)، امکان تماس رادیویی با کره زمین را نداشته اند!

moonFarSide.gif

نیمه دور ماه (نیمه ماه که از طرف ناظر زمینی قابل مشاهده نیست.)

 (عکس گرفته شده توسط فضاپیمای کلمنتین Clementine_Spacecraft)

پدیده “قفل شدن” تنها منحصر به کره زمین و کره ماه نمیباشد. برای مثال، هر دو ماههای کره مریخ، همواره فقط یک طرفشان به سوی مریخ قرار دارد! همچنین تمام ماههای کرات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون نیز به همین ترتیب به کرات خود قفل شده اند. پده عجیت تر اینکه کره پلتو و بزرگترین ماه آن (Charon) به همدیگر قفل شده اند. به این معنا که هر دوی آنها فقط یک طرفشان را به همدیگر نشان میدهند!

moonPhasesAnimation.gif

با کلیک کردن روی تصویر بالا، انیمیشنی را خواهید که نشان میدهدهر یک از هلال های ماه نیز تنها بخشی از نیمه نزیک ماه را نشان میدهند. ما در مقاله بعد به تشریح چگونگی شکل گیری هلال های ماه میپردازیم.

منابع و اطلاعات بیشتر:

Moon  (NASA site)

Why Do We Only See One Side of the Moon? (Video, NASA site)

 Earth view from the Near Side of the Moon (YouTube)

Why do we only see one side of the Moon?

Strange Sun, Earth & Moon Coincidences (YouTube)

!بزرگترین قرص کامل ماه در سال را ببینید

Thursday, December 11th, 2008

moonPath.gif

بزرگترین قرص کامل ماه در سال را ببینید!

اقتباس و ترجمه از: مهرسا

21 آذر 1387

نه، شما نمی تونید جای پای نیل آرمسترانگ را روی سطح ماه ببینید، اما در جمعه 12 دسامبر (22 آذر)، قرص کاملی از ماه را خواهید دید که  بزرگترین و روشنترین نوع آن در تمامی سال خواهد بود.

هیچ خطای چشمی در کار نیست. برخی از قرصهای کامل ماه، واقعا بزرگتر از بقیه هستند و قرص ماه این جمعه، به طور استثنایی بزرگ خواهد بود. چرا؟ همانگونه که در نمودار بالا مشاهده میکند، ماه در مدار بیضی شکل خود،  کره زمین را دور میزند که در یک طرف از مسیرش حدود 50،000 کیلومتر به زمین نزدیکتر میشود. در زبان نجومی به این دو انتها، دور (اوج، Apogee) و نزدیک (حضیض، Periegee) گفته میشود. این جمعه، 12 دسامبر (22 آذر)،  ماه کمتر از 4  ساعت پس از رسیدن به نقطه نزدیک (حضیض)، کامل می شود، که آنرا 14% بزرگتر و 30% نورانی تر از قرص ماههای کامل کوچکتری که قبل از این در سال 2008 دیده ایم، می کند.

moonSizeApogeePerigee.jpg

عکسهایی که در سال 2004، منجم آماتور یونانی، آنتونی آییمامیتیس، از ماه در دورترین و نزدیکترین فاصله اش از زمین،  عکسبرداری کرده و آنها را در کنار هم قرارداده تا تفاوتشان را نشان دهد.

وقتی ماه به نزدیکترین فاصله اش به زمین میرسد، سبب ایجاد “مدهای” بسیار بلندی  میشود. اما بنابر گزارش سازمان اقیانوسی و جوی ملی آمریکا (NOAA)  جای نگرانی وجود ندارد. در بسیاری از جاها، گرانش ماه در حضیض تنها مد آب را حدود چند سانتیمتر ( یک اینچ) بیشتر از حد معمول، بالا می کشد. جغرافیای محلی، می تواند این تاثیر را تا حدود 15 سانتی متر (6 اینچ) تقویت کند، که دقیقا یک سیل بزرگ نیست.

خوب، ماه 14% بزرگتر است، اما آیا واقعا می توانید این تفاوت را تشخیص دهید؟ کار آسانی نیست! هیچ خط کشی در آسمان برای اندازه گیری ابعاد ماه، در دسترس نیست! با قرار گرفتن در ارتفاع زیاد در بالای سر، و نداشتن هیچ نقطه مرجعی برای مقایسه اندازه، این ماه تقریبأ مانند دیگر ماهها به نظر می رسد.

بهترین زمان برای مشاهده، زمانی است که ماه نزدیک به افق است. این زمانی است که خطای دید با واقعیت ترکیب میشود، و یک منظره میخکوب کننده، می سازد. به دلایلی که کاملا توسط منجمان و روانشناسان، شناخته نشده، ماه در نزدیکی افق، وقتی که از میان درختان، ساختمانها و دیگر اشیاء زمینی می درخشد، به طور غیر طبیعی بزرگ به نظر می رسد. در این جمعه، چرا نگذاریم تا “خطای چشمی در مشاهده”، ماه کامل را که واقعأ بزرگ است حتی بزرگتر بنظر برسد؟ کره بزرگی که در افق شرقی در هنگام غروب خورشید بالا می آید، ممکن است آنقدر نزدیک به نظر برسد که انگاری شما میتوانید تقریبا به آن دست بزنید و لمسش کنید!

اما هنوز شما قادر به دیدن جای پای آرمسترانگ نخواهید بود زیرا حتی با تلسکوپ فضایی هابل هم نمی توان آنرا دید. ماه (به طور میانگین) 384،400 کیلومتر از زمین فاصله دارد. در آن فاصله، کوچکترین چیزی را که هابل می تواند تشخیص دهد، عرضی حدود 60 متر است.  بزرگترین قطعه ای که از تجهیزات آپولو در کره ماه به جا مانده، تقریبا 9 متر عرض دارد، که در عکسهای هابل کوچکتر از یک پیکسل می شود.

 

اما آنچه در این جمعه شب خواهید دید، دنیای اطراف شماست. در این شب، ماه پر نورترین (در نیمکره شمالی) و هم به بزرگترین اندازه در تمام  سال خواهد بود.  اگر حدود نیمه شب این جمعه به آسمان بالای سر خود نگاه کنید، ملاحظه خواهید کرد که ماه مانند یک نورافکن کیهانی، محیط اطراف شما را کاملا روشن می کند، مخصوصا اگر برف نشسته باشد. جدا از آن بطور کلی ماههای کامل در طول زمستان با عظمت هستند و یادتون باشه که 20 دسامبر (30 آذر) یعنی شب یلدا   (Winder_Solstice) یعنی شب اول زمستان هفته دیگه خواهد بود!

یک آزمایش جالب: با دوستاتون شب جمعه برین بیرون و از آنها بپرسید اگر متوجه چیزی غیر عادی می شوند. آیا ماه آنقدر بزرگ و روشن است که یک مشاهده گر بی خبر را نیز تحت تاثیر قرار دهد؟ بعدأ میتوانید نقطه نزدیک ماه (حضیض، Perigee) را برایشان توضیح دهید. 

مرجع:

Biggest Full Moon of the Year (NASA Science News, Dec. 9, 2008)

اطلاعات بیشتر:

آرشیو ترجمه اخبار ناسا (وبلاگ شیرین)

“مهر و آرم های “ناسا

Tuesday, September 9th, 2008

nasaSeal.gif

مهر و آرم های “ناسا

نوشته: نعیم نقی زاده

19 شهریور 1387

ایجاد مهر و آرم  برای سازمان ملی هوا-فضای آمریکا (ناسا) به سال 1959 میلادی بر مي گردد كه کمیته هوانوردی آمریکا یعنی:

NACA (National Advisory Committee on Aeronautics)

تغيير سازمانی يافت و به موسسه اي براي تحقيقات هوانوردي و فضايي پیمایی به نام:

NASA (National Aeronautics and Space Administration)

تبدیل شد.

 بعد از اينكه طرح یکی ازهنرمندان مرکز تحقیقاتی لوئیس (Lewis Research)  ناسا به عنوان مهر اين موسسه جدید انتخاب شد، دبيران اجرايي ناسا از سرپرست مرکز لوئیس یعنی آقاي جیمز مودارللی (James Modarelli) خواستند كه آرمی را براي اهداف غير رسمي طراحي نمايد . او طرح موجود در مهر ناسا را ساده تر نمود و تنها ستارگان سفيد آرم و مدار دايره وار را درون يك دايره آبي به همرا يك جسم آيروديناميك قرمز باقي گذاشت و هم چنين حروف سفيد رنگ N-A-S-A را نيز به آن آرم اضافه نمود.

NasaLogo1.jpg

در اين آرم که به طرح  قلقله گوشتی (meatball) معروف است، دايره نشان دهنده يك سياره و ستاره ها نمودی از فضا را دارند و تير قرمز رنگ نشان دهنده يك بال و نمودی از هوانوردي است ( اين طرح پيشرفته ترين بال در طرحهاي فرا-صوتی است در زمان طراحي آرم بود). در این آرم همچنین فضا پيماي دواري در اطراف بال ديده مي شود.

nasaLogo2.png

در سال 1975 ناسا تصميم گرفت آرم ساده تری را طراحی کند که به طرح کرم (worm) معروف شد. در این طرح حروف N-A-S-A  را با رنگ قرمز و با استفاده از قلمی انحناء دار نوشته شده است. البته اين آرم معمولأ براي موارد تجاری و تبلیغاتی مورد استفاده قرار میگیرد. در سال 1992 آقاي دن گلدین (Dan Goldin) دوباره از آرم meatball استفاده نمود. او مي خواست با اين كار شاهكارهای قدیمی ناسا مانند پروژه آپولو را يادآوري نمايد و بگويد زمان معجزه دوباره به ناسا بازگشته است . در هر صورت آرم meatball يا آرم worm مانند يا مهر ناسا هر كدام جاي خاص خود را براي استفاده دارند .

منابع و اطلاعات بیشتر:

History of NASA Logo (NASA)

NASA Logo (Wikipedia)

NASA Official Site (NASA)

پروژهای علمی برای دانشجویان دبیرستانی

Thursday, July 31st, 2008

scienceProjec.jpg

پروژهای علمی برای دانشجویان دبیرستانی

نوشته: صفدر

11 مرداد 1387

امسال پس از پایان دوره  دبیرستان،  از مسئولان وبلاگ شیرین درخواست کردم که برای انتخاب یک پروژه علمی مناسب، سایت هایی را به من معرفی کنند. بدنبال آن منابع مفیدی در اختیارم گرفت که از آن  برای ارتقائ دانش خود در اینترنت استفاده کردم. در اینجا سعی میکنم تجربیات خود در این زمینه را فهرست کنم  زیرا بر این باورم که این نکات می تواند برای دانش آموزان دبیرستانی علاقه مند نیز بسیار مفید باشد.

1. اگر دانش آموز هستید، خواندن پایان نامه دانشجویان ممکن است برای شما مشکل باشد. بنابر این نوشته هایی که در حد فهم خودتان است انتخاب کرده و بخوانید.

2. مطالبی را بیابید که در کنار بازی و سرگرمی به شما آموزش  علمی دهند.

3. از منابع انگلیسی استفاده کنید زیرا کشورهای صنعتی قبلآ چنین راههایی را طی کرده اند.

4. اگر آموزش همراه با کار عملی باشد موثر تر و بسیار لذت بخش خواهد بود.

نمونه ای از پیوندهای  مفید علمی:

http://scienceclub.org/scifair.html

http://www.cool-science-projects.com/high-school-science-fair-projects.html

http://science.discovery.com/fansites/howitsmade/howitsmade.html

http://jackstargazer.com/

http://scitoys.com/

http://www.sciencetoymaker.org/

“مسابقه علمی-فرهنگی 4 شیرین: “لحظه تحویل سال چیست؟

Wednesday, March 5th, 2008

equinoxSolstice.jpg

مسابقه علمی-فرهنگی 4 شیرین: لحظه تحویل سال چیست؟

جایزه: دوربین جیبی دیجیتال 5 مگا پیکسلی Kodak

مجری: علی طالبی نژاد

مهلت: 15 فروردین 1387

در یک گرد همایی دوستان ايراني براي نوروز 1386 در بستن، همه برای فرا رسیدن زمان دقيق تحويل سال كه روز سه شنبه 20 مارس سال 2007 ساعت 8:07:26 شب بوقت شرق آمریکا بود لحظه شماری مي كردند. در آن میان، يك فرانسوي كنجكاوی که در آن جشن شرکت کرده بود،  پرسید: “لحظه تحويل سال در ايران چه ساعتی است؟” به او گفتند: “سال تحویل در تمام دنيا در یک لحظه مشترک اتفاق مي افتد كه امسال بوقت ایران ساعت 3:37:26  صبح چهارشنبه 1 فروردين سال 1386 میباشد.”

مهمان فرانسوي که بیش از پیش گیج شده بود پرسید: “چرا اين موقع عجيب از صبح؟ آیا هر سال در همین ساعت انجام میشود؟” بعضی ها جواب دادند که  طول شب و روز در اول فروردین يكسان است که درست است اما جواب اين پرسش كه چرا زمان تحويل سال در ایران هر سال تغيير مي كند، نمیباشد! حدود 20 نفر ايراني بسیارتحصيل كرده در آن جمع حضور داشتند ولی متاسفانه هيچکس پاسخ درست را نمیدانست که بسیار تاسف آور است!؟ این مسابقه علمی-فرهنگی بر اساس آن تجربه درچهارچوب سوال زیر مطرح میشود.

سوال مسابقه:

لحظه دقيق تحويل سال چیست و چه ویژگی دارد و چرا در ایران در ساعت ثابتی از اول فروردین اتفاق نمی افتد و هر ساله تغيير مي كند؟”

 (توجه: بعضی سالها زمان تحویل در شب است و بعضی سالها در روز! مثلأ لحظه تحویل امسال بوقت ایران

ساعت  9:18:19 صبح اول فروردین 1387 میباشد ولی سال گذشته ساعت 3:37:26 بعد از نیمه شب بود!)

ما از شما انتظار محاسبه زمان دقيق تحويل سال را نداريم چون اين كاری است که هر ساله توسط موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران انجام مي شود. شما فقط کافیست با زبان ساده و با نوشتن چند جمله ای از خودتان توضيح دهید که “لحظه تحویل سال چیست و  چه ویژگی دارد و چرا هرساله زمان دقیق سال تحويل در اول فروردین در ایران تغییر میکند؟

مژده!

برای پاسخ دادن به این سوال، نه لازم است که منجم باشید نه فیزیکدان، تنها لازم است که علاقه مند باشید که دنبال جواب بگردید! حتی اگر در این مورد چیزی نمی دانید با استفاده از جستجوگرهای اینترنتی مانند گوگل میتوانید علاوه بر فراگیری مطلبی جدید و مفید، شانش بردن یک جایزه خوب را نیز به خود بدهید.

kodakC530Camera.jpg

توجه!

جواب را بصورت ساده و به زبان خودتان به گونه ای بنویسید که برای عامه قابل درک باشد!

کپی مستقیم  مطالب طولانی سایت های دیگر قابل قبول نخواهد بود! البته شما میتوانید پس از مطالعه و درک  هر منبعی، جواب خلاصه و ساده را به زبان خودتان نوشته و ارسال دارید.

جایزه:

یک دستگاه  دوربین عکاسی دیجیتال جیبی Kodak  مدل C530

 که دارای ویژه گی های زیر میباشد:

دقت 5 مگا پیکسل، 2576×1932 pixels

 (برای چاپ عکس با کیفیت بالا با اندازه 50 در 75 سانت)

بزرگ نمایی دیجیتالی 5 برابر،

فاصله کانونی 35 میلی متر f/4.5

ذخیره عکس با سرعت بالا،

صفحه نمایش رنگی 38 میلیمتری،

قابلیت برش عکس روی صفحه نمایش،

قابلیت ضبط ویدئو با سرعت 20 عکس در ثانیه،

16 مگا بایت حافظه داخلی،

امکان استفاده از کارتهای حافظه SD یا  MMC با ظرفیت چندین گیگا بایت،

قابل عکس برداری در حالت رنگی، سپیا، سیاه و سفید،

باطری معمولی کوچک (AA)،

فلش سر خود،

بسیار سبک و کوچک (8.5×6.5×3cm

تجهیزات کامل: بند، نرم افزار و  سیم USB برای انتقال عکس بین دوربین و کامپیوتر.

برای شرکت در مسابقه باید پاسخ خود را حداکثر تا 15 فروردین 1387

با ایمیلی تحت عنوان “Answer to Shirin Science Contest 4”

به آدرس Shirin.Contest@gmail.com ارسال دارید.

(از بین کسانی که پاسخ صحیح را در مهلت مقرربفرستند،

 یک نفر به قید قرعه انتخاب شده و چایزه را دریافت خواهد کرد.)

اطلاعات بیشتر:

نوروز (ویکی پدیا)

مبنای محاسبه نوروز (ویکی پدیا)

مسابقه فرهنگی-هنری 5 شیرین: “سبزه نوروزی” (جایزه: MP3  پلیر Raven)

(Sansa پلیر MP3 :مسابقه علمی 3 شیرین: “ساعت کبیسه” (جایزه

جواب و برنده مسابقه علمی 3 شیرین: ساعت کبیسه”

“جواب و برنده مسابقه علمی 3 شیرین: “ساعت کبیسه

Wednesday, February 27th, 2008

leapHour2.jpg 

جواب و برنده مسابقه علمی 3 شیرین: ساعت کبیسه

8 اسفند 1386

مسابقه علمی 3 شیرین: ساعت کبیسه

در انتظار مسابقه شماره 4 شیرین که تا چند روز دیگر اعلام میشود وجایزه بسیار خوبی (دوربین دیجیتال!) دارد، باشید. اگر شما نیز تمایل دارید مسابقه ای را در سایت شیرین برگزار کنید، پیشنهاد خود را به Shirin.info@gmail.com  بفرستید.

در زیر پس از عنوان کردن سؤال مسابقه علمی شماره 3 شیرین و پاسخ آن، نام افرادی که جواب های صحیح خود را ارسال کرده اند را به همراه برنده این مسابقه به اطلاعات میرسانیم.

سؤال مسابقه

در گاه شماری خورشیدی به مدت زمانی که طول می کشد تا زمین مدارش را به دور خورشید به پیماید، سال گفته می شود. این بازه تقریبا برابر است با 365 روز و 6 ساعت. این اختلاف شش ساعته بین «سال تقویمی» و «سال نجومی» باعث می شود که به تدریج تقویم تطبیق خود را با فصول سال از دست بدهد. برای جلوگیری از این امر هر چهار سال یک بار که این اختلاف به یک روز می رسد، در تقویم، سال را 366 روز حساب می کنند و به آن سال، «کبیسه» می گویند.

از آن جا که این اختلاف دقایقی کمتر از 6 ساعت است، با داشتن یک سال کبیسه بعد از هر چهار سال نیز هم چنان بعد از مدتی تقویم تطابق خود را با فصول سال از دست خواهد داد. از این رو قواعد دیگری نیز برای تعیین سال کبیسه در نظر گرفته می شود. برای مثال در تقویم گرگوری چنان چه سالی که قرار است کبیسه باشد بر 100 قابل قسمت ولی بر 400 قابل قسمت نباشد، آن سال را کبیسه در نظر نمی گیرند. دقیق ترین الگوریتم برای محاسبه سال های کبیسه جهت تطبیق با فصول را تقویم کنونی ایران، با خطایی به اندازه یک روز در هر 3.8 میلیون سال دارد.

حال می دانیم مدت زمانی که طول می کشد تا زمین یک چرخ کامل به دور خود بزند در حدود 23 ساعت و 56 دقیقه است. پس چرا با این که یک شبانه-روز را 24 ساعت کامل در نظر می گیریم، نیازی به ساعت کبیسه نداریم تا شبانه-روز تطبیق خود را با گردش زمین از دست ندهد؟ به عبارت دیگر چرا این  اختلاف  بین زمان در نظر گرفته شده برای شبانه-روز با مدت زمانی که به واقع طول می کشد تا زمین به دور خودش به چرخد باعث نمی شود تا بعد از مدتی مثلا خورشید در ساعت دوازده نیمه شب در آسمان باشد؟

توجه داشته باشید که تغییر ساعت برای استفاده از روشنایی خورشید، در روز اول فروردین با باز گرداندن آن به حال عادی در اول مهر خنثی شده و این مسئله ربطی به این موضوع ندارد.

پاسخ مسابقه

برخلاف آن چه که عموما پنداشته می شود، تعریف اصطلاح «شبانه روز» بدان گونه که آن را به کار می بریم نیست. برای شبانه روز دو تعریف وجود دارد:

شبانه روز نجومی: مدت زمانی که طول می کشد تا زمین یک دور کامل به دور خود بزند. این زمان را با سنجش زمانی که طول می کشد تا یک ستاره دور دست (که با تقریب خوبی ثابت است) یک دور حرکت ظاهری خود را گرد زمین کامل کند، به دست می آورند. این زمان حدودا برابر با 23 ساعت و 56 دقیقه است.

شبانه روز خورشیدی: مدت زمانی که طول می کشد تا خورشید یک دور حرکت ظاهری خود را به گرد زمین انجام دهد. این زمان به طور متوسط برابر با 24 ساعت است.

با توجه به این که زمان سنجی ما با استفاده از تعریف «شبانه روز خورشیدی» انجام می شود نیازی به داشتن ساعت کبیسه برای از دست ندادن تطابق زمان با موقع شبانه روز، نداریم. علت اختلاف «شبانه روز نجومی» با «شبانه روز خورشیدی» در این است که زمین در حالی که به دور خود می گردد در مدارش به دور خورشید نیز حرکت می کند. این تغییر مکان زمین نسبت به خورشید باعث می شود تا زمانی که طول می کشد تا خورشید به جای قبلیش در آسمان (از دید ناظر زمینی) بازگردد بیشتر از زمانی باشد که طول می کشد تا زمین به دور خودش بگردد.

البته طول شبانه روز خورشیدی نیز ثابت نیست و به دو دلیل تغییر می کند:

1- مدار زمین به دور خورشید بیضویست و بنا بر قانون کپلر هنگامی که به خورشید نزدیکتر است سریعتر حرکت می کند و به عکس.

2- محور چرخش زمین به دور خودش بر صفحه مداری اش عمود نیست در نتیجه حرکت ظاهری خورشید در انقلابین تندتر و در اعتدالین کندتر از زمان متوسط آن است.

از آن جا که این کاهش و افزایش ها به صورت دوره ای در هر سال تکرار می شوند اثر یکدیگر را خنثی کرده، نیاز به ساعت کبیسه را از بین می برند.

همچنین مدت زمان چرخش زمین به دور خود ثابت نیست و عواملی غیر قابل پیش بینی، همانند تغییرات در مرکز زمین، باعث کند شدن سرعت چرخشش می شوند. برای همین در زمان سنجی امروزه که با استفاده از ساعت های اتمی صورت می پذیرد، پدیده ای به نام «ثانیه کبیسه» معرفی می شود که بر اساس مشاهدات و معمولا سالی یک بار به ساعت جهانی افزوده می شود.

برای به دست آوردن جزئیات بیشتر  می توانید به مداخل زیر در ویکی پدیای انگلیسی مراجعه نمایید.

Day, Leap second, Earth’s rotation, Sidereal day, Solar time

برنده مسابقه

شرکت کنندگان در این مسابقه از شهرها و کشورهای مختلفی بوده اند. نام افرادی که پاسخ درستی را در مهلت مقرر ارسال کرده بودند، از این قرارند (به ترتیب حروف الفباء):

حمیدرضا اکبری (شیراز)

حمیده بهرامی (تهران)

مینا جعفرپور (فسا)

نیلوفر جعفرپور(تهران)

زمان زنگیان

هادی سلیمانی (آمل)

فاطمه طاهریان (تهران)

عاطفه علیزاده

علیرضا  فیروزی (تهران)

مصطفی  قاسم پور (ساری)

آناهیتا مقامی (ام-آی-تی، آمریکا)     

روح الله هادیان (نهاوند)

از میان این افراد، آقای هادی سلیمانی از شهرستان آمل به عنوان برنده عنوان انتخاب شدند که جایزشان در راه است وعین پاسخ کاملشان را نیز میتوانید در پیوند زیر ببینید:

اصل پاسخ آقای هادی سلیمانی از آمل به مسابقه علمی 3 شیرین

اطلاعات بیشتر:

مسابقه علمی 4 شیرین

تولید اعداد شانسی برای انتخاب علمی برنده ای به قید قرعه (Random.Org)

Year (Wikipedia)

Leap Year (Wikipedia)

Iranian Calendar (Wikipedia)

Calendar Converter (Fourmilab)

تقویم جلالی (فاطمه طاهریان، رادکام)

(Sansa پلیر MP3 :مسابقه علمی 3 شیرین: “ساعت کبیسه” (جایزه

Tuesday, January 15th, 2008

earthPlanet.jpg

مسابقه علمی 3 شیرین: ساعت کبیسه

(جایزه MP3 : پلیر با کیفیتSansa )

مهلت: 30 بهمن 1386

در گاه شماری خورشیدی به مدت زمانی که طول می کشد تا زمین مدارش را به دور خورشید به پیماید، سال گفته می شود. این بازه تقریبا برابر است با 365 روز و 6 ساعت. این اختلاف شش ساعته بین «سال تقویمی» و «سال نجومی» باعث می شود که به تدریج تقویم تطبیق خود را با فصول سال از دست بدهد. برای جلوگیری از این امر هر چهار سال یک بار که این اختلاف به یک روز می رسد، در تقویم، سال را 366 روز حساب می کنند و به آن سال، «کبیسه» می گویند.

از آن جا که این اختلاف دقایقی کمتر از 6 ساعت است، با داشتن یک سال کبیسه بعد از هر چهار سال نیز هم چنان بعد از مدتی تقویم تطابق خود را با فصول سال از دست خواهد داد. از این رو قواعد دیگری نیز برای تعیین سال کبیسه در نظر گرفته می شود. برای مثال در تقویم گرگوری چنان چه سالی که قرار است کبیسه باشد بر 100 قابل قسمت ولی بر 400 قابل قسمت نباشد، آن سال را کبیسه در نظر نمی گیرند. دقیق ترین الگوریتم برای محاسبه سال های کبیسه جهت تطبیق با فصول را تقویم کنونی ایران، با خطایی به اندازه یک روز در هر 3.8 میلیون سال دارد.

حال می دانیم مدت زمانی که طول می کشد تا زمین یک چرخ کامل به دور خود بزند در حدود 23 ساعت و 56 دقیقه است. پس چرا با این که یک شبانه-روز را 24 ساعت کامل در نظر می گیریم، نیازی به ساعت کبیسه نداریم تا شبانه-روز تطبیق خود را با گردش زمین از دست ندهد؟ به عبارت دیگر چرا این  اختلاف  بین زمان در نظر گرفته شده برای شبانه-روز با مدت زمانی که به واقع طول می کشد تا زمین به دور خودش به چرخد باعث نمی شود تا بعد از مدتی مثلا خورشید در ساعت دوازده نیمه شب در آسمان باشد؟

توجه داشته باشید که تغییر ساعت برای استفاده از روشنایی خورشید، در روز اول فروردین با باز گرداندن آن به حال عادی در اول مهر خنثی شده و این مسئله ربطی به این موضوع ندارد.

جایزه:

یک دستگاه  MP3/MWA/WAV پلیر با کیفیت بنام

  SanDisk_Sansa® Clip

که دارای ویژه گی های زیر میباشد:

پخش حدود 32 ساعت صدای MWA یا 16 ساعت صدای MP3

 (حدود 500 موسیقی MWA یا 250موسیقی MP3)

ضبط صوت دیجیتالی  با میکروفن سرخود،

رادیو FM با 40 حافظه،

حدود 15 ساعت پخش با یک بار شارژ،

وسیله ای برای انتقال حدود 1GB فایل کامپیوتری،

بسیار زیبا، سبک (26gr) و کوچک (6.5×3.5×1cm

تجهیزات کامل: نرم افزار، کلیپ کمربند، گوشی، سیم USB2.O، …

sansaClip.jpg

لطفا پاسخ خود را حداکثر تا 30 بهمن 1386 ارسال دارید.

از بین کسانی که پاسخ صحیح را در مهلت مقرربفرستند،

 یک نفر به قید قرعه انتخاب شده و چایزه را دریافت خواهد کرد.

اطلاعات بیشتر:

Year (Wikipedia)

Leap Year (Wikipedia)

Iranian Calendar (Wikipedia)

Calendar Converter (Fourmilab)

تقویم جلالی (فاطمه طاهریان، رادکام)

دانشنامه جدید تصویری از کیهان

Thursday, December 13th, 2007

saturnFromDione.jpg 

دانشنامه جدید تصویری از کیهان

نوشته: علی طالبی نژاد

20 آذر 1386

دیوید آگویلر((David Aguilar سرپرست اطلاعات علمی مرکز کیهان شناسی اسمیتسونین هاروارد است که نویسنده و نقاش دانشنامه کیهانی جدیدی تحت عنوان:

کرات، ستاره ها، و کهکشانها: دانشنامه تصویری از کیهان ما

(Planets, Stars, and Galaxies: A Visual Encyclopedia of Our Universe)

میباشد که توسط نشریه معروف “جغرافیایی ملی” (National Geographic) چاپ شده  است. وی با استفاده از داده های جدید علمی و برداشتهای هنرمندانه خود از آنها، نقاشیهای زیبایی را آفریده که میتوانید بعضی از آنها را در پیوند زیر ببینید:

گالری عکسهایی از کتاب دیوید آگویلر: “کرات، ستاره ها و کهکشانها”

آقای آگویلر که یک منجم آماتور نیز میباشد، امروز(11 دسامبر 2007) در برنامه رادیویی Here&Now در آمریکا، نکته زیبایی را بیان کرد که مضمونی این چنین داشت:

“نجوم ممکن است شما را ثروتمند و معروف نکند اما شما را فرزانه تر می سازد زیرا با نشان دادن عظمت این عالم به شما کمک میکند تا موقعیت واقعی خود در این دنیای بزرگ را بهتر دریابید.”

اطلاعات بیشتر:

سایت شخصی دیوید آگویلر

راهنمای خرید تلسکوپ

Wednesday, October 10th, 2007

hotoBuyATelescope.gif

راهنمای خرید تلسکوپ

اقتباسی از: نعیم نقی زاده

25 مهر 1386

همه علاقمندان به دنیای شگفت انگیز ستاره شناسی می خواهند تلسکوپی داشته باشند و با آن به کاوش زیبایی های آسمان شب بپردازند. برای خرید تلسکوپ نباید عجله کرد و نجوم را حتماً نباید با تلسکوپ شروع کرد. تجربه نشان می دهد که موفق ترین اخترشناسان آماتور کسانی هستند که کار را با حداقل امکانات و وسایل شروع می کنند. این افراد برای جبران کمبود وسایل، بیشتر به مطالعه و استفاده از نقشه ها گرایش پیدا می کنند. حتی رصد های دقیقی با با چشم غیرمسلح انجام می دهند. به همین دلیل مهارتهای رصدی آنها افزایش می یابد و بعدها که امکانات مناسبی به دست می آورند، به خوبی از آن استفاده می کنند.

هنگامی که به خوبی با رصدهای آماتوری آشنا شوید و اطلاعات زیادی کسب کنید، زمان استفاده از تلسکوپ فرا می رسد. باید در خرید تلسکوپ دقت کنید. پیشنهاد می کنم تلسکوپ بی دوام را که بیشتر جنبه اسباب بازی دارند نخرید. این روزها در مغازه ها تلسکوپ های کوچک چینی بسیاری به چشم می خورد. این تلسکوپ ها ظاهری زیبا دارند اما در رصد کارایی ندارند. اگر می خواهید این نوع تلسکوپ ها را تهیه کنید، بهتر است پول خود را صرف خرید دوربین دوچشمی کنید.

حال به ذکر نکات مهمی می پردازیم که هنگام خرید یک تلسکوپ باید در نظر بگیرید:

1- بزرگنمايي:

گول شعارهای تبلیغاتی را درباره بزرگنمایی تلسکوپ نخورید. در بعضی از این تبلیغات می نویسند: با بزرگنمایی بیش از 500 برابر!!! و بدین وسیله می خواهند وانمود کنند هر چه قدرت بزرگنمایی تلسکوپ بیشتر باشد، آن تلسکوپ بهتر است. برای بدست آوردن بیشترین بزرگنمایی تلسکوپ باید این نکته را در نظر داشت که تصویر بدست آمده باید واضح و از کیفیتی قابل قبول برخوردار باشد.

بزرگنمایی تلسکوپ عبارت است از نسبت فاصله کانونی شیئی به چشمی:

فاصله کانونی چشمی  /  فاصله کانونی شیئی = m

اما مشخصه اصلی و مهم یک تلسکوپ گشودگی (قطر عدسی یا آینه اصلی) آن است. هرچه قطر گشودگی تلسکوپ بیشتر باشد نور بیشتری را جمع آوری می کند و تصویر واضح و روشنتری به دست می دهد. در این صورت می توان اجرام کم نوری مثل سحابی ها و کهکشان ها را دید.

توان جمع آوري نور در يک تلسکوپ از رابطه زير بدست مي آيد:

 2^( 6 / قطر شيئي) =  توان جمع آوري نور

توان تفکیک، یعنی اینکه تلسکوپ جزئیات جرم مورد رصد را چقدر تفکیک می کند. در نور زرد-سبز (میانه طیف مرئی)، توان تفکیک بر حسب ثانیه قوس از رابطه زیر حساب می شود:

توان تفکیک ( a ) = عدد 5/12 تقسیم بر قطر شیئی

2- تلسکوپ  شکستی، بازتابی یا اشمیت-کاسگرن:

در تلسکوپ شکستی از یک عدسی برای جمع آوری و کانونی کردن نور استفاده می شود و معمولاً تصاویری واضح تری  به دست می آورند. منجمان آماتوری که می خواهند جزئیات سطح سیارات را نگاه کنند ازاین تسلکوپ استفاده کنند.

در تلسکوپ بازتابی یک آینه مقعر نور را کانونی می کند. تلسکوپ های بازتابی اغلب گشودگی زیاد دارند، اما از تلسکوپ شکستیً ارزانتر هست. منجمان آماتوری که می خواهند به اجرام کم نور مثل سحابی ها و کهکشان ها نگاه کنند از تلسکوپ بازتابی استفاده کنند.

تلسکوپ اشمیت-کاسگرن که تقریباً ترکیبی از این دو نوع به نام کاتادیوپتریک که در آنها از آینه مقعر به عنوان شیئی و از یک عدسی تصحیح کننده در جلوی لوله تلسکوپ استفاده می شود. حسن این نوع تلسکوپ ها در آن است که معمولاً طول لوله تلسکوپ کمتر است و عدسی ابتدای لوله نقش تصحیح کننده پرتوهای نور را دارد. حجم کم آنها حمل و نقل شان را ساده می کند. اما قیمت آنها کمی گران است.

3- تلسکوپ بزرگ یا کوچک:

بسياري  به اين باورند که تلسکوپهاي کوچک ارزش خريدن ندارند. اما اين قضيه نيز آنچنان حقيقت ندارد و حتي يک تلسکوپ شکستي 60 ميليمتري مي تواند با نشان دادن اجرام زيادي شما را سالها سرگرم و مجذوب کند. اگر چه داشتن يک تلسکوپ بزرگ در تخيل همه ما خانه کرده و آدم را هيجان زده مي کند، اما داشتن تلسکوپهاي بزرگ دردسر هم دارد. بهترين تلسکوپ، تلسکوپي است که هميشه بتوانيد از آن استفاده کنيد. حمل و استفاده آسان، معيارهاي اصلي براي استفاده از تلسکوپي است که ميخواهيد از آن با لذت رصد کنيد.

4- دوربین های تک چشمی یا دو چشمی:

دوربین های تک چشمی یا دوچشمی که اغلب مورد استفاده شکارچیان است، یکی از راحت ترین، با صرفه ترین و شاید واجب ترین وسیله ای است که حداقل برای شروع یادگیری منظره آسمان و صورفلکی به کار می آید واین دوربین ها میدان دید وسیعی دارند. البته عیب عمده این دوربین ها بزرگنمایی  ثابت ومشکل استقرار آن ها است.

5- پایه های سمت-ارتفاعی یا سمت-استوایی:

پایه های سمت-ارتفاعی، درست مانند پایه های دروبین عکاسی فقط به بالا و پایین و چپ و راست حرکت می کنند و از این رو، لوله تلسکوپ فقط در همین جهات حرکت خواهد کرد. در نتیجه پایه های سمت-ارتقاعی نمی توانند ستاره ها را در حرکت قوسی شان دنبال کند.

پایه های استوایی پیچیده ترند و برخلاف پایه های سمت-ارتفاعی، می توانند ستاره ها را بدون دردسر، در مسیرشات از شرق به غرب دنبال کنند. بنابراین اگر تلسکوپ موتوری هم برای ردیابی داشته باشد و این کار را به صورت خودکار انجام دهد این نوع پایه ها ایده آل میباشند.

6-فاصله کانونی:

فاصله کانونی تلسکوپ و اینکه این فاصله چقدر باید باشد، مهمترین مشخصه تلسکوپ نیست. تلسکوپ های با فاصله کانونی کم (400 تا 700 میلیمتر) بزرگنمایی کم و میدان دید زیاد دارند. در عوض فاصله کانونی زیاد (1300 تا 3000 میلیمتر) بزرگنمایی زیاد و میدان دید کمی دارند. به همین دلیل، تلسکوپ های با بزرگنمایی کم را برای مشاهده اجرام کم نور و معمولاً کهکشان خودمان استفاده می کنند و تلسکوپ های با بزرگنمایی زیاد را بیشتر برای مشاهده سیارات انتخاب می کنند.

نسبت کانوني که آنرا با f نشان می دهند عبارت است از:

 نسبت کانوني= قطر شيئي /  فاصله کانوني شيئي

تجربه و توصیه شخصی من برای خرید تلسکوپ در ایران

برای خریدن یک تلسکوپ آماتوری خوب ،با دوام وبا کیفیت تلسکوپ TAL-120 را به شما توصیه می کنم. این تلسکوپ ساخت روسیه و از نوع بازتابی نیوتونی با قطرآینه4.7 اینچ ، نوع آینه سهموی با فاصله کانونی 805 میلیمتری، قدرت جمع آوری نورآن400 برابر وحداکثر قدر قابل دید آن 12.3می باشد. دارای چشمی های 25و10 میلیمتری با لنز بارلوx2) با لنز بارلوی 2 x بزرگنمائی تلسکوپ به حداکثر 160 برابر افزايش مي يابد( ، قابلیت عکسبرداری، سه پایه استوایی ومجهز به پرده رصد خورشیدی می باشد. شما می توانید از این تلسکوپ در روز هم استفاده کنید.

من اخیراً این تلسکوپ را در ایران بقیمت حدود 230000 تومان خریداری کردم و در حال حاضر از آن استفاده می کنم و از آن بسیار راضی هستم زیرا  دارای کیفیت بالا یی میباشد و کار کردن با آن  آسان می باشد.

منابع:

http://www.akhtarnama.com/AboutTelescopes.htm

http://www.persianstar.com/content/view/109/26

http://parssky.com/groups/forum_posts.asp?TID=3075&PN=3

http://www.daneshenojum.persianblog.ir

More Information:

http://www.findascope.com

http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/telescope_I.html

http://www.my-spot.com/whatkind.htm

http://physics.weber.edu/planet/telescope.html

http://space.about.com/od/telescopesandoptics/p/6scopepoints.htm

http://space.about.com/od/telescopesandoptics/ht/telescopehowto.htm

http://www.astronomyboy.com/start/buying.shtml

http://www.geocities.com/CapeCanaveral/Lab/6529/scopede.html

در باره:

(آقای نعیم نقی زاده عضو موسسه علمی شیرین و دانشجوی رشته کامپیوتر در آموزشگاه عالی فنی-مهندسی شیراز میباشند.)