“نقدی بر کتاب “300

300ComicStripLarge2.jpg

نام کتاب: 300

نویسنده: فرنک میلر(داستان و طراحی) و لین وارلی (رنگ آمیزی)

چاپ: 1999

 ناشر: (Dark Horse (darkhorse.com

قیمت: 30 دلار

تعداد صفحات: 88

شابک: 9781569714027

زبان: انگلیسی

ابعاد: 12.9×9.9×0.6 اینچ

 

سیصد” کتابی است تصویری که تمامأ طرحهای کارتونی میباشد و با تعداد محدودی کلمات و یا جملات کوتاه در هر صفحه است. من پس از خواندن این کتاب، آنرا بسیار توهین آمیز به فرهنگ و تاریخ ایرانیان باستان یافتم. این تنها تصور من نیست بلکه یک حقیقت است. در پشت جلد این کتاب، فرنک میلر خلاصه داستانش را اینگونه بیان میدارد:

{ارتش ایرانیان، با آنچنان بزرگی که زمین را با صدای سم اسبانش می لرزاند، به سوی یونان، جزیره منطق و آزادی، یورش می برد تا آنرا در دریای خرافات و ستمگری غرق سازد. فاصله بین این موج ویرانگر و یونان، منطقه کوچکی با سیصد جنگجو قرار دارد. اما این جنگجویان مردان عادی نسیتند، آنها اسپارتایی ها هستند.}

اگر چه گفته میشود که “300 ” تنها یک کتاب تصویری-تخیلی است ولی من معتقدم فرانک میلر چنین تصوری نداشته است. او تلاش بسیاری کرده تا کتابش را به عنوان یک کار تاریخی نشان دهد. او در قسمت “توصیه برای مطالعات بیشتر” در پایان کتابش، خواندن کتاب های تاریخی زیر را پیشنهاد می کند:

- “دروازه های داغ” نوشته ویلیام گلدینگ

- “تاریخ” نوشته هرودوت

- “ترموپیلی: جنگ برای دفاع از غرب” نوشته ارنل بردفورد

- “جنگ به سبک غربی ها” نوشته ویکتور دیویس هنسون

 

300 صریحأ ایرانیان باستان را انسانهایی بی فرهنگ وسلطه طلب نشان می دهد که با مصادیق تاریخی سازگاری ندارد. این کتاب ایرانیان باستان را بطورعم و خشایارشاه را بطور خاص و عامرانه حقیر میکند. مثلأ با وجود اینکه در کتاب “300″ بطور کلی از حروف ریز استفاده شده اما برای عنوان تصویر گروهی از سربازان با صورتهای شیطانی با استفاده ازحروف بسیار بزرگ و رنگ قرمز مینویسد: “Persians”. بعلاوه این کتاب مکررأ خشایارشاه را با تصاویر چندش آوری به خواننده القاء میکند. اگر دیدگاهای توهین آمیز و خلاف تاریخ این کتاب در زمان چاپش یعنی در سال 1999 افشاء شده بود دیگر احتمالأ هالیوود به خود اجازه نمیداد فیلم 300 بر اساس کتاب فرانک میلر بسازد.

فرنک میلر خالق کتاب های تصویری-تخیلی زیادی میباشد که به فیلمهای سینمایی تبدیل شده اند و برای مثال میتوان از فیلمهایی مانند مرد خفاشی و مرد عنکبوتی نام برد. اما همگی آنها داستانهای تخیلی بوده اند و بجز 300 سایر داستانهای او در مورد شخصیت های واقعی و ملت های متمدی مانند ایران باستان نوشته نشده بودند. دانستن اینکه انگیزه فرنک میلر برای نوشتن چنین کتاب توهین آمیزی در مورد ایرانیان چه بوده است، بسیار شنیدنی است. مجله تایمز آمریکا در مقاله مورخ 12 مارس 2007 خود با نام “هنر جنگ” بقلم لو گروسمن، در این باره مینویسد:

{در سال 1962 پسر بچه ای به نام فرنک میلر با والدین خود برای تماشای فیلمی به سینما میرود. نام آن فیلم 300 اسپارتایی ساخته رادلف میتز بود و در آن سال فرانک میلر 5 ساله داشت. میلر می گوید: “آن فیلم تأثیر زیادی بر من گذاشت. من در سینما از پدرم پرسیدم که آیا واقعاً قهرمانان داستان واقعأ می میرند؟ تا آن زمان من فکر می کردم قهرمانان در آخر فیلم مدال می گیرند و یا کلید طلایی شهر را به آنها می دهند. ولی از آن زمان به بعد قهرمان را کسی در نظر گرفتم که کار درست را علیرغم تبعات سختش انجام می دهد.” وقتی میلر بزرگ شد، کتاب تصویری-تخیلی 300 را در مورد نبرد ترموپیلی خلق کرد.}

نه تنها فرنک میلر بلکه بسیاری از نوجوانان درسهای تاریخ خود را از فیلم ها و رمان ها میگیرند و آنها به عنوان واقعیت می پذیرند که در نتیجه در افکار و تصمیم گیریهای واقعی زندگی آنها حتی وقتی بالغ میشوند نیز تاثیر زیادی میگذارد!

اما حقیقت تاسف بارتر این است که حتی تحصیلکردگان غربی نیز متوجه نادرستیهای تاریخی در چنین کتابهایی نمی شوند. در پایان برای اثبات این نتیجه گیری خود، از میان بیش از صد نقد موجود در مورد کتاب 300 در سایت بزرگترین کتابفروشی اینترنتی بنام آمازون، متفکرانه ترین آنرا انتخاب کرده وعینأ در اینجا برایتان نقل می کنم:

{”او(فرانک میلر) یکی از درخشانترین داستان تاریخ بشریت را گرفته و آن را به داستان کارتونهای تلویزیونی احمقانه صبح شنبه برای بچه ها تنزل داده است. “دقت تاریخی” در مورد این کتاب قابل انتقاد نیست. فیلم نامه نویسان هالیوود تمام نوآوریهایشان را صرف خشونت آمیز کردن تاریخ نموده اند. هنر در این فیلم مورد انتقاد من است و من از اینکه مرور گران آماتور کتاب 300 را “یکی از بهترین رمانهای گرافیکی در عصر امروز” قلمداد میکنند حالم بهم می خورد.”

این داستانی است که بیش از هر کتاب  دیگر شدیدأ محتاج تصاویر دقیق و رنگ آمیزی پویا میباشد. در عوض بنظر میرسد که تصاویر آن با برس رنگزنان بطور ناشیانه ای رنگ آمیزی شده است و نوشتارهای آن نظیر دیالوگ بین دو آدم اولیه میباشد. (که قابل درک میباشد زیرا ظاهرأ میلر این کتاب را برای چنین خوانندگانی نوشته است.)

برخی از مرورگران کتاب “دروازه های آتش ” اثر استفان پرسمن را به عنوان پادزهر”300″ پیشنهاد کرده اند. البته آنها نیت خیر دارند اما فراموش کرده اند که ما با انسانهای کم سوادی روبرو هستیم که درسهای تاریخشان را از کتاب های تصویری-تخیلی می گیرند. اگر میخواهید بدانید داستان تصویری خوب چه شکلی است، یکی از کارهایی که با مشارکت آلن موره و ادی کمبل خلق شده اند را ببینید.}

نقد از: دکترعلی طالبی نژاد
6 آوریل 2007
ترجمه: مهرسا

در انتظار مقالات زیر از دکتر طالبی نژاد در زمینه های مربوطه در روزهای آتی با شید:

به عنوان یک ایرانی چه چیرهایی باید درمورد فرهنگ و تاریخ ایران باستان بدانیم؟

با فیلم “300″ چه باید کرد؟

One Response to ““نقدی بر کتاب “300”

  1. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » “پروفسور ریچارد فرای، آمریکایی “ایران دوست تر از بسیاری از ایرانیها Says:

    […] دکتر فرای که به گفته سیروس کار ” ایرانی تر از بسیاری از ایران ها است” و اخیرأ باز نشسته شده در گفتگوی امسال خود با فرامرز فروزنده، گرداننده برنامه تلویزیونی “نسیم شمال“،  اعلام  کرد که آرزو دارد درایران و در کنار زاینده رود در اصفهان به خاک سپرده شود، همانجایی که پروفسور پوپ، ایران شناس فقید فرانسوی دفن شده است. در این مصاحبه ویدئویی که از طریق پیوند زیر میتوانید آنرا ببینید، پروفسور فرای در باره مسائل مختلف فرهنگی و تاریخی ایران، از جمله فیلم 300 صحبت میکند.  […]

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.