بحران آلودگی زبان فارسی

shamlooGrave.jpg

بحران آلودگی زبان فارسی

(با روایت صوتی طنزآمیزی از شادروان احمد شاملو)

نوشته: علی طالبی نژاد

1 آذر 1386

در موسسه علمی شیرین یکی از اهداف ما، آموزش عملی زبان انگلیسی به منظور استفاده مفید از آن بوده است زیرا ما معتقدیم که ندانستن زبان انگلیسی در دنیای امروزی خصوصأ در عصر اینترنت، نوعی بیسوادی است که فرد را از منابع بسیار مهم و مفیدی محروم میسازد. در این راستا ما به هر صورتی که میتوانستیم به آموزش و استفاده از زبان انگلیسی پرداخته ایم. از کلاسهای قرائت و مکالمه انگلیسی و نمایش فیلم های سینمایی و آموزشی به زبان انگلیسی گرفته تا محاوره انگلیسی با کادر هایمان.

با این وجود ما به عظمت و اهمیت زبان فارسی آگاهی فراوان داشته و در نگهداری و بالا بردن آن بطور جدی تلاش کرده و از در هم آمیختن زبان فارسی با سایر زبانها بشدت جلوگیری کرده ایم. برای نمونه در جلسات عمومی هفتگی خود همه شرکت کنندگان را تشویق کرده ایم که از واژه های انگلیسی، عربی، فرانسوی، و …. بشدت دوری جویند و در صورت شنیدن آن، همان زمان برابر فارسی آنرا بیان دارند. با پافشاری به این روند ساده ما موفق شدیم تا جای ممکن از زبان فارسی پالایش شده در موسسه علمی شیرین استفاده کنیم. چند روز پیش متن صوتی یکی از سخنرانی های شادروان احمد شاملو بدستم رسید که در آن با بیانی بسیار زیبا و طنزآمیز از بحران آلودگی زبان فارسی در آمریکا سخن میگفت. او در پایان نتیجه گیری میکند که: “با روند کنونی، میلیونها ایرانی مهاجرنسل دوم را باید از نظر فرهنگ و زبان فارسی از دست رفته دانست. ….. اما این نسل دوم ایرانیان مهاجرهیچ گناهی ندارند و مقصر اصلی پدر و مادر آنها، یعنی نسل اولی ها هستند.” با توجه به اینکه نتیجه گیری شاملو در مورد این واقعیت ممکن است به نظر بعضی ها سنگین به نظر برسد، جا دارد به ذکر تجربه شخصی خود در این باره بپردازم.  

از زمان تولد دخترم در آمریکا تا وقتی که او 4 ساله شد، همسر سابقم از صحبت کردن به زبان فارسی با من در خارج از خانه دوری میکرد وبعلاوه رقبتی نیز به آموزش و صحبت کردن به زبان فارسی با دخترمان نشان نمیداد. همسر سابقم که در ایران متولد و بزرگ شده بود میگفت که “دوستان آمریکایش ناراحت میشوند که ما جلوی آنها به فارسی صحبت کنیم!” با توجه به اینکه این بی هویتی و منطق بی اساس، سد آموزش زبان فارسی به دخترمان شده بود، با سعی زیادی همسر سابقم را “راضی” کردم که از آن تاریخ به بعد ما فقط به زبان فارسی با یکدیگر صحبت کنیم. بعلاوه دیگر اصلأ به زبان انگلیسی با دخترمان صحبت نکنیم.

وقتی دخترمان وارد مدرسه شد و شروع به خواندن و نوشتن به زبان انگلیسی کرد، من نیز با استفاده از کتاب فارسی کلاس اول ایرانی کار آموزش منظم خواندن و نوشتن زبان فارسی به او را شروع کردم و هر هفته یک درس فارسی را تمام میکردیم . بعد ها برای تشویش بیشتر او به فراگیری زبان فارسی قرار بر این شد که هر کدام از ما واژه ای انگلیسی را بکار برد باید به فردی که متوجه آن شود 5 سنت بدهد. زبان فارسی دخترمان هر روز بهتر میشد و او همیشه در این مسابقه زبان فارسی برنده نهایی بود و بزودی توانست که براحتی شروع به فارسی صحبت کردن شود.

در اوایل تابستان 1381 که من برای توسعه موسسه علمی شیرین عازم ایران بودم، بیش از 90 درصد از واژه هایی که دخترمان برای صحبت کردن با من استفاده میکرد، فارسی بودند. در این زمان همسر سابقم از من طلاق گرفت و در این روند نحس حدود سه ماه تابستان را از دخترم جدا ماندم. وقتی دو باره دخترم را دیدم، بیش از 90 در صد واژه هایی که برای صحبت کردن با من از آنها استفاده میکرد انگلیسی شده بودند!؟ (بعدها متوجه شدم که در طی همه تابستان، همسر سابقم حتی یک درس فارسی را نیز با دخترمان تمام نکرده بود. و این بدلیل نداشتن وقت نبود زیرا وی بجای سفر به ایران به سفر به آلاسکا نیز رفته بود.)

یکی دو سال پس از رهایی از عواقب مخرب تحمیلی طلاق همسر سابقم، دوباره مجبور شدم آموزش درسهای فارسی را از ابتدا برای دخترم شروع کنم. حالا خوشبختانه دخترم میتواند با زبان کاملأ فارسی با من صحبت کند. این روزها او با وجود اینکه  سریعتر از من کتابهای انگلیسی را میخواند ولی ارزش زبان فارسی و فرهنگ اصیل ایرانی را نیز میداند و به دانستن آن افتخار میکند.

متاسفانه، بحران آلودگی زبان فارسی تنها به مهاجران ایرانی خارج از کشور محدود نمیشود. در یکی از سفرهای چند سال پیشم به ایران در جلسه ای شرکت کردم که تعدادی از پزشکان ایرانی در مورد کارهای تحقیقاتی خود به سوالات همکاران ایرانیشان جواب میداند. این پزشکان مقیم ایران به اندازه کافی زبان انگلیسی نمیدانستند ولی حدود 50 درصد از کلماتی را که در مکالمه فارسی خود در این جلسه بکار میبردند، انگلیسی بود! اینها واژگانی بودند که برابر زیبا و رایج آنها در فارسی وجود دارد.

دراینجا با سپاس فراوان از خانم دکتر فرشته نام آور برای ارسال متن صوتی، از شما دعوت میکنم که با دقت به این سخنرانی کوتاه ولی بسیار مفید و پر محتوا گوش کنید:

سخنرانی طنزآمیز زنده یاد احمد شاملو: “بحران آلودگی زبان فارسی” (15 دقیقه، 3.54 مگ، MP3)

به خاطر بسپارید که هنر این است که هر دو زبان فارسی و انگلیسی را بخوبی یاد گرفت و بجا و بدون درهم آمیزی از آنها استفاده کرد.

اطلاعات بیشتر:

پارسی سره (فارسی بدون واژگان بیگانه)

6 Responses to “بحران آلودگی زبان فارسی”

  1. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » معرفی قلم رایانه ای نستعلیق Says:

    […] آلودگی زبان فارسی (وبلاگ شیرین) […]

  2. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » شب یلدا در بستن، ام-آی-تی، و پاورپوینت فرهنگی-تاریخی یلدا Says:

    […] “ انجمن ایرانیان بستن” یک هفته قبل (شنبه، 24 آذر) مراسمی تحت عنوان “شب یلدا” را در بستن برگزار کرد. گروه انگشت شماری که این انجمن را می گردانند، بدون مشورت با هزاران ایرانی منطقه و با دریافت ورودیه قابل توجهی، این مراسم را در شبی برگزار کرد که یک هفته قبل از “شب یلدای” واقعی بود!؟ با توجه به اینکه “یلدا” مهمترین جشن ایرانیان بعد از “نوروز” است، اقدام این گروه همانقدری عجیب است که اگر آمریکاییها مراسم شب سال نو خود را یک هفته قبل از آن جشن بگیرند! متأسفانه بسیاری از ایرانیانی که در آن جشن شرکت کرده بودند حتی نمیدانستند که آن شب واقعأ یلدا نبود! چنین برخوردهای غیر مسئولانه ای با مسائل فرهنگی یک ملت بدون شک باعث کم رنگ کردن اصول فرهنگی و هویت آنها میشود. این امر خصوصأ در کشورهایی نظیر آمریکا  اهمیت بیشتری دارد زیرا فرهنگ “ایرانیان” پیوسته تحت تاثیر فرهنگ های دیگر رنگ می بازد. […]

  3. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین Says:

    […] بحران آلودگی زبان فارسی […]

  4. mat Says:

    این نامه علیزاده طوسی از لندن را که در مورد زبان فارسی است حتمآ بخوانید: (12 دسامبر 2008
    http://www.bbc.co.uk/persian/world/2008/10/081212_ag_letterfromlondon111.shtml

  5. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » بگذر از نی”: شعر طنزی از هادی خرسندی” Says:

    […] بحران آلودگی زبان فارسی (شیرین بلاگ) […]

  6. mat Says:

    *با تشکر از سرکار خانم مقدم*

    *واژ‌ه‌ها در زبان فارسي

    در زبان فارسي در واژ‌ه‌ها عبارتي از يک زبان خارجي قرار دارد و شکل دگرگون شده
    آن وارد زبان عامه ما شده است به نمونه‌هاي زير توجه کنيد:*

    *زپرتي :
    واژة روسيZeperti به معني زنداني است و استفاده از آن يادگار زمان قزاق‌هاي
    روسي در ايران است در آن دوران هرگاه سربازي به زندان مي‌افتاد ديگران مي‌گفتند
    يارو زپرتي شد و اين واژه کم کم اين معني را به خود گرفت که کار و بار کسي خراب
    شده و اوضاعش ديگر به هم ريخته است.*

    *هشلهف :
    مردم براي بيان اين نظر که واگفت (تلفظ) برخي از واژه‌ها يا عبارات از يک زبان
    بيگانه تا چه اندازه مي‌تواند نازيبا و نچسب باشد، جملة انگليسي (I shall have
    به معني من خواهم داشت) را به مسخره هشلهف خوانده‌اند تا بگويند ببينيد واگويي
    اين عبارت چقدر نامطبوع است! و اکنون ديگر اين واژة مسخره آميز را براي هر واژة
    عبارت نچسب و نامفهوم ديگر نيز (چه فارسي و چه بيگانه) به کار مي‌برند.*

    *چُسان فسان:
    از واژة روسيCossani Fossaniبه معني آرايش شده و شيک پوشيده گرفته شده است.*

    *شر و ور:
    از واژة فرانسويCharivari به معني همهمه، هياهو و سرو صدا گرفته شده است.*

    *اسكناس:
    از واژة روسيAssignatsia که خود از واژة فرانسوي Assignatبه معني برگة داراي
    ضمانت گرفته شده است.*

    *فکسني:
    از واژة روسيFkussni به معني بامزه گرفته شده است و به کنايه و واژگونه به معني
    بيخود و مزخرف به کار برده شده است.*

    *نخاله:
    يادگار سربازخانه‌هاي قزاق‌هاي روسي در ايران است که به زبان روسي به آدم بي
    ادب و گستاخ مي‌گفتند Nakhal و مردم از آن براي اشاره به چيز اسقاط و به درد
    نخور هم استفاده کرده‌اند*

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.