(طوفانهاي خاک آلود (خبر علمی ناسا: 13 آوریل 2007

dustyHurricane.jpg 

طوفانهاي خاک آلود

( خبر علمی ناسا: 13 آوریل 2007)

مترجم: ابوطالب نکوییان

ویراستار: مینا جعفرپور

(عکس: در نوامبر 2006 طوفان گرد وخاک کویری از سواحل غرب افريقا بسوی جزاير قناري مي وزد.

این عکس توسط  ابزار MODIS در ماهواره TERRA ناسا گرفته شده است. اطلاعات بیشتر.)

اگر شما روي آتش بنزين بريزيد، بسیار شعله ور می شود و اگر روي آتش خاک بريزيد، خاموش مي شود. اما چه خواهد شد اگر به طوفانی شدید، گرد و خاک  نیز اضافه شود؟ اين یک سوال جدي است!

طوفانها درآبهای  اقيانوس اطلس در نزديکي سواحل غرب افريقا بوجود مي آيند. طوفان ها در آنجا جمع مي شوند و گاهي اوقات به دلیلی که هيچ کس به طور کامل از آن آگاهی ندارد، به یک طوفان چرخان بزرگ تبدیل شده که میتواند اقیانوس را بپیماید و سواحل آمریکا را که هزاران مایل از آن فاصله دارد در هم بکوبد.

جايي که گرد بادها در آنجا به وجود مي آيند خيلي نزديک به کویر” صحرا” یعنی  منبع شگفت انگيز خاک و شن نرم است. این طوفان هاي شن “صحرا” مي توانند به منطقه پيدايش گردبادها بوزند. اگر چنین اتفاقی بیفتد،  آن هوای خشک و گردآلود با آن طوفان در حال شکل گیری چه خواهند کرد؟ این راز علم  طوفان شناسی است.

بيل لاپنتا، هوا شناس از مرکزپرواز فضايي مارشال ناسا مي گويد: “حداقل دو احتمال وجود دارد. ” از يک طرف، شن ممکن است موجب تقويت گردباد ها شود. ذرات خاک میتوانند به صورت هسته ایجاد کننده   ابرها و قطرات باران عمل کنند. اين مي تواند باعث گسترش یک طوفان جوان شود  زيرا  باران قسمت کلیدی “موتور گرمايي” گردبادها را تشکیل میدهد. از طرف ديگر هواي خشک و خاک آلود ممکن است اثر عکس داشته باشد و با تغییر وزش هوایی در جهتی عمود بر جهت رشد طوفان، باعث خفگی طوفان شود.

کدام نظر صحيح مي باشد؟ لاپنتا  و همکارانش اخيرا اطلاعاتي جمع آوري کرده اند که آنها را به جواب نزديک تر مي کند. آنها با پرواز مستقيم به داخل گرد بادهايی که در معرض طوفانهای شني قرار گرفته اند، اين کار را انجام داده اند.

لاپنتا به همراه تعدادی از دانشمندان ديگر، تمام پاييز گذشته را در جزاير کيپ ورد (Cape Verde) در سواحل غرب آفريقا، گذراند. ماموريت آنها: یافتن گردبادها در زمان تولد انها بود.  نام این گروه اکتشافی “تجزيه و تحليل چند علمی باد هاي موسمي افريقایی ناسا” یا بطور مخفف “ناما” NAMMA  بود. محققان ناما  برای یافتن مجموعه ای از طوفانهای رعد و برق دار،  اقيانوس کيپ ورد را مورد بررسي قرار دادند و زماني که آنها مجموعه ای را مییافتند که میتوانست به طوفان گردبادی تبدیل شود، دست به کار می شدند.  آزمايشگاه هوایی  DC8 ناسا  که با وسایلی برای اندازه گیری باد، بخار آب، رطوبت، فشار هوا و درجه حرارت مجهز شده بود،  از درون و اطراف این طوفان ها به جمع آوری اطلاعات پرداخت. ماهواره های NASA  و NOAA،  بالونهای هواشناسی  و رادارهاي زمينی  همچنین  اطلاعات بيشتري را در این ضمینه جمع آوري کردند.

dustyHurricanePhil.jpg 

(عکس: در داخل هوا پیمای تحقیقاتی DC8،   فیلیپس پارکر، محقق NSSTC از دانشگاه آلاباما در هانتسویل، یک گردباد را  بررسی می کند.)

لاپنتا بخاطر می آورد که : “ ما يک طوفان مشخص را دو روز پشت سر هم مورد بررسي قرار داديم. در روز اول تجهيزات ما مقدار خيلي کمي گردهای خاک را در طوفان ردیابی کردند. طوفان تميز و پاک بود. اما در روز بعد، ما با استفاده از همان تجهيزات و هواپيما، مقدار زيادي گردهای خاک را مشاهده کرديم.”  از يک روز تا روز بعد، سامانه طوفان شبيه يک جاروی برقی ذرات ريز را از هواي اطراف گرفته و آنها را به طرف داخل کشانده بود. بعد از آن چه اتفاقي افتاد؟ این طوفان به  گردباد قوی با درجه 3،بنام هلن تبدیل شد که يکي از قويترين طوفان ها در فصل طوفاني آتلانتيک در سال 2006 بود.

بنابراين آیا درست است که بگوییم شن قدرت گردباد را افزايش مي دهد؟  لاپنتا آماه پذیرش این نتیجه نیست. او مي گويد: ” اين مشکل خيلي پيچيده اي است. شن يکي از عوامل تشکيل گردباد است؛ اما عوامل زیاد دیگری نیز وجود دارند.” بادهاي جوي، رطوبت و دمای سطح آب دريا، هر کدام نقشی را درپیدایش گردباد بازی می کنند. ممکن است اثر شن “بستگی به وضعیت” داشته باشد. يعني به اینکه وقتی شن به این سامانه هوایی برخورد می کند،  هوا در حال انجام چه فعالیتی است. او مي گويد: ” ما همچنان اطلاعات خود را مورد بررسي قرار مي دهيم تا به يک تصوير کلي از این پدیده پیدا کنیم.”

مدتها پس از فرود هواپیما، تحقيق هنوز ادامه دارد. ناما يک پروژه سه ساله است که  سال اول آن صرف جمع آوری اطلاعات محلی شده و دو سال بعدی آن صرف تجزيه و تحليل این داده ها میشود.  در انتظار خبرهای علمی ناسا در این زمینه باشید.

درباره مترجم:

(آقای ابوطالب نکوئیان عضو  موسسه علمی شیرین و دانشجوی رشته نرم افزار کامپیوتر میباشند.)

مرجع:

 (NASA Science News, April 13, 2007) Dusty Hurricanes

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.