بهرنگ کردن سنگهای قیمتی با تابش هسته ای

topazIrradiation.jpg

بهرنگ کردن سنگهای قیمتی با تابش هسته ای

نویسنده: امین اسماعیلی

 26 دی 1386

سنگهای قیمتی یا گوهرها در اکثر نقاط جهان یافت می  شوند. تنوع رنگهای آنها عبارتند از: بی رنگ، قرمز، صورتی، نارنجی، قهوه  ای، زرد، آبی ، بنفش، سبز و … . این سنگها رنگ طبیعی خودرا پس از میلیونها سال تأثیر پذیری از تابش ناشی از مواد رادیواکتیو بطور طبیعی بدست آورده اند. در طول 2 دهه اخیر، در برخی کشورهای جهان از تابشهای  هسته  ای به منظور افزایش کیفیت ظاهری (رنگ) سنگها استفاده   شده است. این روش مرسوم  تشعشی، Irradiation،  باعث افزایش ارزش سنگ می شود. به گونه ای که مثلا اگر رنگ سنگ در ابتدا بی رنگ باشد، بسته به نوع بلور بعد از تابش سنگ به رنگهای مختلف از جمله آبی، قرمز، صورتی و… در می آید. در این روش معمولا از تابشهای هسته ای  از جمله نوترونهای حاصل از رآکتور، گاما و پرتو  الکترونی  حاصل از  شتابدهنده ها استفاده  می  گردد.

یکی از دلایل اصلی تغییر رنگ بلورها، تبدیل سیلیکون موجود درآنها به فسفر است که این امر توسط تابش نوترون، پروتون یا دیگر ذرات هسته ای حاصل می شود. از این روش عمدتا برای ارتقاء کیفی توپازهای بی رنگ و کم ارزش و تبدیل آنها به نمونه های رنگین و پرارزش استفاده می گردد.

             

عکس بالا توپازی را نشان میدهد که پس از تابش نوترونهای حاصل از رآکتور و سپس تابش دهی الکترونی به رنگ آبی درآمده است. لازم به ذکر است که این بلور قبل از تابش هسته ای بی رنگ بوده است.

جدول زیر روشهاي مختلف اصلاح بلورها را مقایسه میکند:

نوع تابش

مدت زمان تابش

کل تابش

رنگ

اكتيويته القايي

بيم الكتروني

2 روز

آبي آسماني

ندارد

تابش گاما

9 ماه

آبي آسماني

ندارد

نوترونهاي سريع

1 روز

آبي سوئيسي

خيلي شديد

بیم الكترونی + تابش گاما

5 ماه

آبي آسماني

ندارد

مواد رادیو اکتیو باقی مانده در بعضی از این سنگهای اصلاح شده میتواند باعث نگرانی شود زیرا استفاده از رآکتورهای هسته ای میتواند باعث تولید ایزوتوپهای رادیواکتیو در این سنگها گردد. بنابراین لازم است که چنین سنگهایی برای مدت زمان لازم در محیطهای امنی نگه داری شوند تا باقیمانده مواد رادیو اکتیو خود را از دست بدهند.

درباره نویسنده:

آقای امین اسماعیلی یکی از اعضای موسسه علمی شیرین میباشند که لیسانس و فوق لیسانس خود را در رشته فیزیک بترتیت در دانشگاههای شیراز و امیرکبیر  به پایان رسانده اند و در حال حاضر مشغول گرفتن پذیرش دکترا میباشند.

 مطلب فوق را ایشان بر اساس پروژه  عملی خود تحت عنوان

 ”اثر تعششات نوترونی بر بلورها

 که در بخش تحقیقات کاربردی “سازمان انژی اتمی ایران” به اتمام رسانده اند، نوشته اند.

شما میتوانید متن کامل مقاله ایشان در این زمینه را که برای ارائه در

 کنفرانس هسته ای ایران (اسفند 1386، دانشگاه یزد)

ارسال شده،  از پیوند زیر بگیرید:

افزایش کیفیت ظاهری کریستالها با استفاده از تابش های هسته ای

اطلاعات بیشتر:

Gemstone Enhancements Techniques

Topaz Treatment Services

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.