نقش رئیس جمهور از نظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

khameneiLeaders2.jpg khameneiLeaders.jpg

 نقش رئیس جمهور از نظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

نوشته: علی طالبی نژاد

18 بهمن 1386

در رابطه با نقش و قدرت رئیس جمهور در “جمهوری اسلامی ایران” همه ما زیاد شنیده ایم. اما برای بررسی این موضوع که بعد از سر کار آمدن محمود احمدی نژاد به بحث داغی نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان تبدیل شده است، جا دارد نگاهی علمی به آن داشته باشیم.  ما ابتدا اصولی از قانون اساسی جمبوری اسلامی ایران در مورد ریاست جمهوری را مستقیمأ نقل کرده و در پایان به  زبانی ساده به جمع بندی آنها می پردازیم.

اصل ۱۱۳ قانون اساسی ( قدرت و مسئولیت رئیس جمهور)

پس از مقام رهبری رییس جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیما به رهبری مربوط می‌شود، بر عهده دارد.”

اصل 110 قانون اساسی (اختیارات منحصرانه ولی فقیه)

بر اساس این اصل، ولی فقیه اختیارات ویژه ای از جمله تعیین سیاستهای کلی نظام ، صدور احکام حکومتی، انتصاب رئیس قوه قضائیه و صدا و سیما ، عزل و نصب سران نظامی و انتظامی و سپاه، فرمان همه پرسی

را در اختیار دارد.

اصل 89 ( بند 2) قانون اساسی (استیضاح و برکناری رییس جمهور)

“در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رییس جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رییس جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسایل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رییس جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رییس جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.”

با بررسی اصول 113 و 110 بخوبی میتوان دریافت که حتی اگر رئیس جمهور مستقل و مردمی نیز انتخاب شود، وی در جمهوری اسلامی ایران عملأ  قدرتی ندارد بلکه در عوض مسئولیت دارد که قانون اساسی جمهوری را اجرا کند. “بی قدرتی” رئیس جمهور واقعیتی است که محمد خاتمی آنرا صراحتأ بارها در زمان ریاست جمهوری خود اعلام کرده بود. برای مثال حتی فرمانده نیروی های انتظامی که بخش عمده ای از قوه اجرائیه است را نه رئیس جمهور بلکه ولی فقیه منصوب میکند. به همین علت است که احمدرضا رادان فرمانده انتظامی تهران میتواند مقرراتی را که نه در قانون اساسی است و نه مصوبه مجلس، بر اجتماع اعمال کند و دولت احمدی نژاد نیز میتواند کارهای رادان را مستقل از دولت اعلام نماید. اما علت اینکه احمدی نژاد به نظر قدرتمند میرسد این است که با هم سویی کاملش با رهبری(علی خامنه ای) مثلا وی میتواند علمدار سیاست فعلی انرژی اتمی قلمداد شود که در واقع جزء “سیاست کلی نظام” بوده و طبق اصل 110 از اختیارات ولایت فقیه میباشد.

در ماهها اخیر بعضی ها فکر میکردند که با انتخاب نمایندگان مستقل در دوره جدید مجلس میتوان با استیضاح و دادن رأی عدم کفایت به وی که در اصل 89 گنجانده شده، احمدی نژاد را پیش از پایان دوره رئیس جمهوریش عزل کرد. اما باز هم شاهد بودیم که سیستم انتخاباتی  موجود با استفاده از شورای اجرایی انتخابات (زیر نظر فرمانداران منتصب شده از طرف دولت احمدی نژاد) و شورای نظارت انتخابات (زیر نظر شورای نگهبان منتصب رهبری)  با رد صلاحیت  داوطلبان غیر دولتی-حکومتی عملأ اجازه ورود آنها به صحنه را انتخابات ندادند.

اطلاعات بیشتر:

انتخابات انتصابی در ایران (وبلاگ شیرین)

رد  صلاحیت گسترده داوطلبان انتخابات مجلس در فسا (1386)

قانون اساسی ایران (حقوق دانان)

قانون اساسی ایران (ویکی پدیا)

5 Responses to “ نقش رئیس جمهور از نظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران”

  1. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » انتخابات انتصابی در جمهوری اسلامی ایران Says:

    […] نقش رئیس جمهور از نظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (وبلاگ شیرین) […]

  2. mehregan Says:

    باید اعتراف کنم که متأسفانه من هم جزء افرادی بودم که به این قانون اساسی رای مثبت
    دادم! در آن زمان من که یک دانش آموز دبیرستانی بودم همراه بسیاری از دوستانم بر اساس صداقت، سادگی، جهالت و یا ترس از اینکه رأی ندادن یا رأی منفی دادن باعث جلوگیری از ورودمان به دانشگاه شود، بدون آگاهی از مفاد این قانون اساسی، بدان رأی مثبت دادم! آری، حالا خوب میدانم که با این عمل ناخواسته خود به نسل گذشته، حال و آینده ام چه لطمات فراوانی وارد کرده ام.

    در آن زمان ازسر بی اطلاعی و تحت تأثیر تبلیغات حکومتی به اشتباه فکر می کردم که قانون اساسی جمهوری اسلامی یکی از بهترین قوانین اساسی جهان میباشد. متأسفانه باید بگویم که حتی قبل از خواندن مقاله روشنگر شما نمی دانستم که چه قانون اساسی غیر دموکراتیکی بر ملتم تحمیل شده است.

    از جهالتم شرمنده ام و حالا اینرا وظیفه خود میدانم که تا آنجا که میتوانم مردم را در این زمینه آگاه کنم.
    با تشکر از موسسه علمی شیرین که با روشنگریهای خود همچنان صادقانه و پویا به تلاش در جهت آگاهی دادن به جوانان ادامه میدهد.

  3. Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین » Blog Archive » تبدیل انتخابات به رفراندمی در باره رژیم احمدی نژاد-خامنه ای Says:

    […] Shirin Science Center Weblog وبلاگ_موسسه_علمی_شیرین To Advance Science, Technology, Art and Culture in Community — وسیله ای برای ارتفاء علم، فنآوری، فرهنگ، هنر و آگاهی در جامعه. «  نقش رئیس جمهور از نظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران […]

  4. mat Says:

    تنها انتخاباتی دارای اعتبار است که آزاد باشد
    نوشته:نیلو فر بیضایی
    http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/06/090608_ir88_elec_i_beizaee.shtml

    عدم شرکت در انتخابات یک عمل سیاسی است
    نوشته: مهرداد خوانساری
    http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/06/090608_ir88_elec_i_khansari.shtml

  5. mat Says:

    حقوقدانان
    www.hoghooghdanan.com
    سايت حقوق فارسي
    www.farsilaw.com

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.