چرا تنها یک طرف کره ماه را می بینیم؟

moonRotateRevolve.jpg

چرا تنها یک طرف کره ماه را می بینیم؟

نوشته: مهرسا

10 بهمن 1387

ماه نزدیکترین همسایه کره زمین است که در فاصله متوسط تقریبأ 240 هزار مایلی(384 هزار کیلومتری) به دور زمین می گردد. ماه در هر 27.3 روز (تقریباً 655 ساعت)، یک گردش کامل به دور زمین انجام می دهد. بعلاوه ماه به دور محورخود نیز میچرخد ولی به خاطر نیروها ی کشانی Tidal_Force، دقیقأ همان 655 روز طول میکشد تا ماه یک بار هم به دور محور خود بچرخد. به بیانی ساده تر، در مدت زمانی که طول میکشد تا ماه یک بار به دور زمین بگردد (655 ساعت)، ماه دقیقأ یک بار هم به دور محور خود میچرخد. این حرکت هماهنگ(synchronized)  ماه به دور زمین که به دلیل قفل کشانی  Tidal_Locking ایجاد میگردد، سبب میشود که همواره فقط نیمه ثابتی از ماه بطرف کره زمین قرار گیرد (نیمه نزدیک ماه ).

moonNearSide.gif

 نیمه نزدیک ماه (نیمه ماه که از طرف ناظر زمینی قابل مشاهده است.)

در نتیجه این پدیده جالب، یک ناظر در روی سطح ماه، 327.5 ساعت روشنایی ممتد و 327.5 ساعت تاریکی ممتد را تجربه می کند. بعلاوه اگر شما بر روی  نیمه نزدیک ماه زندگی کنید، همیشه کره زمین را در موقعیت ثابتی در آسمان می بینید که هر 24 ساعت یک بار به دور محور خود میچرخد. انیمیشن قسمت “اطلاعات بیشتر”، تصویری از کره زمین را نشان میدهد که توسط ناظری در نیمه نزدیک ماه در طی 655 ساعت (یک ماه قمری) مشاهده خواهد کرد. اما در نظر داشته باشید که کره زمین از نیمه دور ماه هرگز دیده نمیشود! به همین دلیل است که فضاپیما هایی نظیر آپولو 11 وقتی روی نیمه دور ماه در حال پرواز بوده اند (پشت کره ماه)، امکان تماس رادیویی با کره زمین را نداشته اند!

moonFarSide.gif

نیمه دور ماه (نیمه ماه که از طرف ناظر زمینی قابل مشاهده نیست.)

 (عکس گرفته شده توسط فضاپیمای کلمنتین Clementine_Spacecraft)

پدیده “قفل شدن” تنها منحصر به کره زمین و کره ماه نمیباشد. برای مثال، هر دو ماههای کره مریخ، همواره فقط یک طرفشان به سوی مریخ قرار دارد! همچنین تمام ماههای کرات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون نیز به همین ترتیب به کرات خود قفل شده اند. پده عجیت تر اینکه کره پلتو و بزرگترین ماه آن (Charon) به همدیگر قفل شده اند. به این معنا که هر دوی آنها فقط یک طرفشان را به همدیگر نشان میدهند!

moonPhasesAnimation.gif

با کلیک کردن روی تصویر بالا، انیمیشنی را خواهید که نشان میدهدهر یک از هلال های ماه نیز تنها بخشی از نیمه نزیک ماه را نشان میدهند. ما در مقاله بعد به تشریح چگونگی شکل گیری هلال های ماه میپردازیم.

منابع و اطلاعات بیشتر:

Moon  (NASA site)

Why Do We Only See One Side of the Moon? (Video, NASA site)

 Earth view from the Near Side of the Moon (YouTube)

Why do we only see one side of the Moon?

Strange Sun, Earth & Moon Coincidences (YouTube)

2 Responses to “چرا تنها یک طرف کره ماه را می بینیم؟”

  1. sadegh Says:

    باید اعتراف کنم که با وجود فارغ التحصیلی از یک دانشگاه مهندسی خوب، متأسفانه از این واقعیت زیبا نجومی اصلآا آگاهی نداشتم.
    و از اون بدتر اینکه پس از گدشت دهها سالها از عمرم هنوز خودم هم متوجه آن نشده بودم زیرا شاید دقت و کنجکاوی لازم را هنگام نگاه کردن به ماه نداشتم و یا بکار نگرفته بودم.

    بسیار سپاسگزارم که با صرف وقت با ارزش خود برای نوشتن این مقاله زیبا، این پدیده ویزه و مهم نجومی را با زبان ساده ولی گویای خود برای دوستداران علم نظیر من بیان کرده اید.

    درود بر شما
    صادق

  2. taalebi Says:

    With many thanks to Ms. Jafarpoor for posting her insightful article, I would like to warn everyone to be very careful about the accuracy of the materials they see or read on the internet by using your own logic and common sense for evaluating them.

    For example, I want to draw your attention to the following simulation on YouTube regarding the relative motion of Moon with respect to Earth:
    http://www.youtube.com/watch?v=YdI1aDjWLlY

    In simulation shown in this video from 0:27 to 0:40 seconds was WRONG!
    Because this animation portion shows that the featured surface of the moon (near side) moves/changes fron the point of view of an observer on the Earth which is NOT correct at all.

    The second example is:
    http://www.youtube.com/watch?v=QLZzaDVJxIc
    where the first 30 seconds of its animation is WRONG!
    This is because it shows that the featured sruface of the moon (near side) is moving with respect to the Earth which is wrong, again!
    In other words, they are ingnoring the “Tidal Locking” phenomenom between Moon and Earth!

    Thanks again to Ms. Jafarpoor for making such mistakes easier to understand and identify.

    >>Ali Taalebinezhaad
    taalebi@mit.edu

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.