(مروری بر تاریخ 16 آذر (روز دانشجو

16AzarStudentsNixson.jpg  16AzarLogo.jpg

مروری بر تاریخ 16 آذر (روز دانشجو)

اقتباسی از: علی طالبی نژاد

16 آذر 1388

 

بعد از ملی کردن صنعت نفت ایران، دولت دموکراتیک و ملی دکتر مصدق با کودتای 28 مرداد  1332 (برابر با 19 اوت 1953میلادی) توسط عوامل سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و انگلیس و به کمک خائنان داخلی ساقط شد و محمد رضا پهلوی که از ایران گریخته بود، دوباره به تخت شاهی برگشت. بدنبال آن در24 آبان 1332 اعلام شد كه ریچارد نیكسون معاون رئیس جمهور آمریكا از طرف آیزنهاور به ایران مى‏آید. نیكسون به ایران مى‏آمد تا نتایج “پیروزى سیاسى امیدبخشى را كه در ایران نصیب قواى طرفدار تثبیت اوضاع و قواى آزادى شده است” (نقل از نطق آیزنهاور در كنگره آمریكا بعد از كودتاى 28 مرداد) ببیند. دانشجویان مبارز دانشگاه نیز تصمیم گرفتند كه هنگام ورود نیكسون، نفرت و انزجار خود را به دستگاه كودتا نشان دهند. وقوع تظاهرات هنگام ورود نیكسون حتمى مى‏نمود. در 16 آذر 1332 نظامیان شاه برای سرکوب این اعتراضا ت به دانشگاه تهران هجوم بردند که طی آن سه نفر از دانشجویان مبارز آن به نامهای احمد قندچی، آذر شریعت رضوی و مصطفی بزرگ نیا به ضرب گلوله های نظامیان در دانشکده فنی تهران کشته شدند.

 

درست روز بعد از واقعه 16 آذر، نیكسون به ایران آمد و در همان دانشگاهى كه هنوز به خون دانشجویان بى گناه رنگین بود دكتراى افتخارى حقوق دریافت كرد. صبح ورود نیكسون یكى از روزنامه‏ها در سر مقاله خود تحت عنوان “سه قطره خون” نامه سرگشاده‏اى به نیكسون نوشت. در این نامه سرگشاده ابتدا به سنت قدیم ما ایرانى‏ها اشاره شده بود كه “هرگاه دوستى از سفر مى‏آید یا كسى از زیارت بازمى گردد و یا شخصیتى بزرگ وارد مى‏شود ما ایرانیان به فراخور حال در قدم او گاوى و گوسفندى قربانى مى‏كنیم؛” آنگاه خطاب به نیكسون گفته شده بود كه “آقاى نیكسون! وجود شما آن قدر گرامى و عزیز بود كه در قدوم شما سه نفر از بهترین جوانان این كشور یعنى دانشجویان دانشگاه را قربانى كردند.” 

 

22 سال بعد دکتر علی شریعتی در سوگ شهدای 16 آذر نوشت:

“اگر اجباری كه به زنده ماندن دارم نبود، خود را در برابر دانشگاه آتش می‌زدم، همان‌جایی كه بیست و دو سال پیش، « آذر» مان، در آتش بیداد سوخت، او را در پیش پای «نیكسون» قربانی كردند! این سه یار دبستانی كه هنوز مدرسه را ترك نگفته اند، هنوز از تحصیلشان فراغت نیافته اند، نخواستند - همچون دیگران - كوپن نانی بگیرند و از پشت میز دانشگاه، به پشت پاچال بازار بروند و سر در آخور خویش فرو برند. از آن سال، چندین دوره آمدند و كارشان را تمام كردند و رفتند، اما این سه تن ماندند تا هر كه را می آید، بیاموزند، هركه را می‌رود، سفارش كنند. آنها هرگز نمیروند، همیشه خواهند ماند، آنها «شهید» ند. این «سه قطره خون» كه بر چهره ی دانشگاه ما، همچنان تازه و گرم است. كاشكی می توانستم این سه آذر اهورائی را با تن خاكستر شده ام بپوشانم، تا در این سموم كه می وزد، نفسرند! اما نه، باید زنده بمانم و این سه آتش را در سینه نگاه دارم.”

 

16 آذر پس از کوتای سیا علیه دکتر مصدق به کابوسی برای رژیم شاه بدل شد که هر ساله پیکر تمامی دانشگاههای ایران را به لرزه در می آورد و بدین ترتیب به روز نمادین برای مبارزه دانشجویان با رژیم شاه تبدیل شد. در سالهای بعد از انقلاب، رژیم جمهوری اسلامی تلاش کرد تا با نامگذاری رسمی این روز به نام روز دانشجو آنرا به نفع خود مصادره کند ولی با آشکار شدن چهره ضد مردمی رژیم، روز 16 آذر به سرعت جایگاه خود را به عنوان روز دادخواهی دانشجویان علیه رژیم باز یافت. پس از گذشت بیش از 50 سال نه تنها 16 آذر از یاد نرفته بلکه هر ساله نقش مهتری در مبارزات آزادیخواهانه مردم و بخصوص دانشجویان علیه رژیم استبدادی حاکم پیدا کرده است. این واقعیت در خارج از کشور نیز امسال بخوبی مشهود شده است. برای مثال در شهر بستن آمریکا که برای دهها سال انجمن های دانشجویی آن سکوتی قبرستانی در مورد مسائل  اجتماعی-سیاسی ایران بر خود اعمال کرده بودند، دانشجویان ایرانی دانشگاه نورث ایسترن آن در حرکت قابل تقدیری رسمأ از عموم دعوت کرده اند که به جمع آنها برای تظاهرات در روز 16 آذر علیه رژیم خامنه ای-احمدی نژاد بپیوندند. (دانشجویان دانشگاه بستن نیز برای اولین بار چند هفته پیش (12 نوامبر) تظاهراتی علیه نقض حقوق بشر توسط رژیم ایران برگزار کردند. این وقایع با توجه به اینکه رژیم حاکم روز بروز از حربه های بیشتری برای ایجاد رعب و وحشت در مردم استفاده میکند، اهمیت بیشتری دارد زیرا نشان میدهد که رژیم های فاسد شاه و شیخ از تاریخ درس نگرفته اند که با اعمال بی عدالتی های بیشتر بر جامعه تنها باعث میشوند که دادخواهان بیشتری به ندای شرافت و انسانیت خود پاسخ گفته و وارد صحنه مبارزه شوند و عمر رژیم را کوتاهتر کنند.

 

منابع و اطلاعات بیشتر:

سه یار دبستانی- روایتی از وقایع 16 آذر 1332 در دانشگاه تهران

تاریخ در مورد ملی شدن نفت و دکتر محمد مصدق چه میگوید؟ (وبلاگ شیرین)

“سوتک” شعری از دکتر علی شریعتی (وبلاگ شیرین)

The Student Movement fighting battles that evolved from 1953

16 AZAR Trailer - Green Movement Movie (YouTube)

Green Movement’s Digital Paintings (YouTube)

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.